28 December 2010     Harde wind zorgt voor (sneeuw)stuivende polders

Laatste nieuws: 23 december 2010 heeft de Provincie Zuid-Holland een (tijdelijk) jachtverbod ingesteld voor haas, konijn, wilde eend, houtduif en fazant. Ook de jacht op (zomer)ganzen is tijdelijk opgeschort

25 december 2010

We zijn weer een paar dagen verder met de vroeg ingevallen winter. Het is 1e Kerstdag 25 december 2010. Het dikke pak sneeuw wat in het Groene hart van West-Nederland is gevallen ligt er nog steeds maar er is wel iets veranderd. Koning winter blijft onverminderd de scepter zwaaien. 23 en 24 december waaide een keiharde poolwind vanuit noord-oostelijke richting. Door die harde wind is de dikke sneeuwlaag in de polders rond Reeuwijk fors gaan verwaaien. Het bovenste deel van het sneeuwdek wat het open landschap bedekte is flink geslonken en de grassprieten komen op plekken waar de wind haar werk heeft gedaan weer boven de sneeuwlaag uit. Dus is er weer voedsel beschikbaar voor de grasetende ganzen, meerkoeten en zwanen. Door de harde wind is veel sneeuw in en langs sloten terechtgekomen, en hier en daar hebben zich sneeuwduinen van bijna een meter hoog gevormd. 

De Groene Hart polders ogen als een poollandschap


Twee foto's van de Polder Reeuwijk zuidelijk van de A-12 op 24 december 2010. Door de harde wind is
de aanwezige sneeuwlaag gaan verstuiven. Grote hoeveelheden sneeuw zijn in sloten en oevers 
langs sloten terecht gekomen. Ook bij dammen ligt veel sneeuw in de vorm van sneeuwduinen, 
soms wel een meter hoog.

Deze foto is een paar dagen later gemaakt op precies dezelfde plek. Steeds meer gras begint zichtbaar 
te worden door lichte dooi.


Nog een foto ter illustratie hoe verlaten de polder Reeuwijk er bij ligt ondergedompeld in een laag sneeuw.
 
  

Een aantal grauwe ganzen in Reeuwijk geboren is door het Onderzoekinstituut ALTERRA voorzien van een halsband waar een unieke nummercombinatie op staat vermeld. Dit is gedaan omdat men wil weten of deze ganzen ook permanent in hun geboortegebied blijven. Wat blijkt: er zijn toch exemplaren die aan het zwerven gaan. Er zijn in Reeuwijk gehalsbande exemplaren aangetroffen in Engeland en een grauwe gans bleek zelfs naar Oost-Europa te zijn gevlogen. Toch blijven de meeste exemplaren dicht in de buurt zoals de ganzen met halsband op de foto's. De grauwe gans op de bovenstaande foto zat tezamen met een groep meerkoeten vlak langs het fietspad maar ze vlogen op toen ik langs liep.


Een andere grauwe gans met een halsband om.

Foto van de grauwe gans met halsband wat verder uitvergroot.

      


Grauwe gans liggend in een dikke laag sneeuw. De gans weet toch nog wat gras van onder de laag sneeuw weg te vreten.

Knobbelzwanen in de sneeuw waarvan een exemplaar gras vretend

 

28 december 2010  De polders worden weer groener.


Polder Reeuwijk zuidelijk van de A-12 op 27 december 2010. De lichte dooi van de afgelopen drie dagen
heeft tot gevolg dat de grasmat steeds meer sneeuwvrij begint te worden. Grote groepen meerkoeten
zijn de polder ingetrokken en grazen van het gras.


Steeds meer meerkoeten verlaten de plas Broekvelden om in de polder Reeuwijk gras te gaan vreten. 
Naar ik vermoed zijn de waterplanten op de surfplas nu zo'n beetje allemaal opgevreten en worden de
meerkoeten wel gedwongen om over te stappen op gras. Ze hebben mazzel dat het gras nu weer beschikbaar is.

 

Dieren zoeken de luwte op

De harde wind die twee dagen lang waaide vonden de dieren niet prettig. Daarom zijn sommigen naar plekken verkast waar het luw is. Op een paar van die plekken heb ik wat foto's gemaakt. Daarbij ben ik ruim op afstand gebleven om verstoring te voorkomen. De foto's zijn met een telelens gemaakt en voor de kenners onder U, ze zijn daarna ook nog flink gecropt. De afstand bedroeg ongeveer 75-100 meter.


Een groep van ruim 20 fazanten heeft om aan de snijdende wind te ontkomen de luwte opgezocht van struiken 
aan de rand van het Reeuwijkse Hout.

Drie van de vier hazen op het besneeuwde ijs zittend in de luwte van een aangrenzend hakhoutbosje om toch 
maar uit de wind te blijven.

 



Op deze foto is mooi te zien dat de sneeuwlaag minder is geworden doordat het twee dagen flink heeft gestoven.
De brandganzen kunnen daardoor nu weer bij hun voedsel komen. Deze ganzen maakten onderdeel uit
van een groep van ongeveer 40 brandganzen die niet zijn weggetrokken. Het gaat om zomerganzen dus ze
zijn in dit gebied geboren.

Op de voorgrond de gelige kleur van een sloot waar veel sneeuw in is gewaaid.

 



Deze zwarte kat zwierf in de polder rond en kruiste mijn pad. Misschien een kat van een bewoner uit de buurt. 
Maar het kan ook om een verwilderde kat gaan. Verwilderde katten vormen een bedreiging voor dieren, zeker in deze winterperiode 
want steeds meer vogels en andere diersoorten raken geleidelijk aan verzwakt en vormen een gemakkelijke prooi voor katten en
andere roofdieren.
Daarom een oproep speciaal gericht aan eigenaren van katten : 
Boeren, burgers en buitenlui voorkom dat Uw kat op rooftocht gaat.

Deze fazantenhaan liet zich niet door de kat verrassen.

 

Vogelontwikkelingen op plas Broekvelden

De kuifduiker zat op 24 december 2010 nog steeds op plas Broekvelden. De vogel is niet erg schuw. 
Gewone futen zitten niet veel meer op de surfplas. Ik kwam tot hooguit 10-15 stuks. Dat is opmerkelijk, het zou wel eens 
een signaal kunnen zijn voor een lange winterperiode. Op de surfplas zwom verder 
nog een geoorde fuut en minimaal 6 dodaarzen.

Kuifduiker heeft visje gevangen.


Steeds meer vogels trekken als gevolg van de heftige winterse omstandigheden weg. Plas Broekvelden wordt 
leger en leger. Vandaag 27 december 2010 zaten maar 12 knobbelzwanen op de plas. Kleine zwanen ontbraken. Nog wel steeds  
1000-1200 krakeenden present. Het aantal meerkoeten wordt steeds minder. Hun voedsel, waterplanten 
(vooral smalle waterpest) raakt blijkbaar op. Vele honderden meerkoeten zaten in de aangrenzende polder Reeuwijk en vraten gras. 
Vrijwel alle smienten zijn weggetrokken op een 40-tal na. Nog wel steeds is een 10-tal brilduikers aanwezig. Op de plas 
zijn ook nog betrekkelijk weinig kuif- en tafeleenden aanwezig. Wel een kleine 10 stuks nonnetjes.


Groepje krakeenden jaagt elkaar na.


Zoekplaatje. Een groep van maar liefst 10 rosse stekelstaarteenden is al vanaf half december 2010 aanwezig 
op de surfplas. Op de foto 8 exemplaren.

Wat verder uitvergroot. Drie woerden van de in totaal 10 aanwezige rosse stekelstaarteenden.

Dode nijlgans lag aangespoeld langs de oever van plas Broekvelden. Het was niet de enige dode vogel die ik op mijn 
rondje surfplas tegen kwam. Vond ook nog 2 dode grauwe ganzen waarvan een al volledig was afgekloven. Op de plas 
waren opvallend weinig grauwe ganzen aanwezig. Niet meer dan 35 exemplaren. Zij concentreerden zich in de polders 
Reeuwijk en Langeweide. Ik telde daar ruim 600 stuks en ook nog een paar honderd kolganzen.

Restantje van een door aaseters afgekloven grauwe gans

 



Polder Oukoop met op de voorgrond opgewaaide sneeuw in een sloot

Een stukje sneeuwlandschap in een graslandperceel in de de polder Sluipwijk in Reeuwijk met hier een daar een 
klein sneeuwduintje veroorzaakt door de aanwezigheid van een plukje vegetatie.

Ongeveer dezelfde plek maar nu vier dagen later. Op deze foto is mooi te zien dat de sneeuwlaag een 
stuk dunner is geworden als gevolg van het gaan stuiven van sneeuw door de harde wind. De sneeuwduintjes bij 
de plukjes vegetatie zijn verdwenen en de toppen van het gras komen weer boven de sneeuw uit.

 

Herinneringen aan de strenge winter van 1962/63

Dat was me nog eens een wintertje die van 1962/63. Ik was 16 jaar oud en van die winter kan ik nog een aantal details terughalen vanuit mijn herinneringen. Allereerst de weersomstandigheden. Een flink aantal dagen met sneeuwval en strenge vorst, met name in Februari en Maart. Polders lagen er verlaten bij. Het was een uitgestrekt wit landschap met overal flinke hopen sneeuw. Een dik pakket sneeuw en een laag ijs in de sloten tot bijna op de bodem toe. Omdat het regelmatig flink waaide ontstonden er sneeuwduinen van soms wel ruim een tot twee meter hoog. Ook toen al was ik een enthousiast vogelaar. De extreem winterse omstandigheden zette de vogelwereld voor mij behoorlijk op zijn kop. Voor ons vogelaars bood dat nieuwe waarnemingskansen. Door de winterse omstandigheden kregen we vogelsoorten in beeld die we nog nooit eerder hadden gezien. Door de extreme weersomstandigheden waren veel vogels zuidwaarts vertrokken. Het waddengebied in Noord- en Zuid-Nederland was veranderd in een grote ijsvlakte en de vogels die daar normaliter overwinterden hadden het heel moeilijk. Om toch maar aan wat voedsel te komen verschenen ze soms op de gekste plaatsen. 


Sloten en graslandpercelen zijn nauwelijks meer te onderscheiden. Het donkere deel is een brede wetering. Dit is min of meer 
het beeld van polders uit de winter van 1962/63.


Winters sneeuwlandschap in de polder Beneden Haastrecht met uitzicht op het wiel 't Roosje. Vogels hebben een wak weten 
open te houden.

In de winter van 1962/63 is in de meeste Groene Hart polders zo'n beetje alle vis doodgegaan als gevolg van zuurstofgebrek. Door de dikke ijslaag en de vele sneeuw op het ijs kon er geen zonlicht meer in het water doordringen. Op plaatsen met wakken kreeg je een enorme concentratie van vissen. Toen we dat doorkregen zijn we op een aantal plaatsen bijten gaan hakken. Maar dat hielp niet veel. Toen het ijs eind maart was weg gedooid werd pas echt zichtbaar dat de visstand was gedecimeerd. Overal in sloten lagen vele duizenden dode vissen waaronder diverse snoeken van ruim een meter lang. 

Bonte strandlopers op de mesthoop.
Dat sommige vogels het in die winter heel moeilijk hadden blijkt wel uit het volgende. Wat te denken van de waarneming van verschillende bonte strandlopers die op verse varkensmest foerageerden bij een boerderij? Wij stonden er helemaal verbaasd van toen we dat zagen. De verse mest werd door een boer dagelijks uit een aantal varkenshokken geschept via luiken die geopend konden worden. We zagen een paar kleine steltlopertjes die druk voedsel liepen te zoeken op de nog relatief warme mest. Dat waren dus bonte strandlopers.


Bonte strandloper in overgangskleed naar winterkleed

Strandleeuweriken, sneeuwgorzen en ijsgors
Vrijwel dagelijks zwierf ik in deze winterperiode samen met een paar vrienden van mij door de polders ten zuiden van de Reeuwijkse Plassen. De polders gaven ons het gevoel op de Noordpool rond te lopen. Het landschap volledig ingepakt in een dik sneeuwkleed. Hier en daar opgewaaide sneeuwhopen van ruim een tot twee meter waar we ons doorheen moesten worstelen. De sloten uitlopen ging nog het gemakkelijkst. De polders vrijwel zonder vogels. Wat er aan vogels in de polders door ons werd gezien waren voornamelijk groepjes sneeuwgorzen met daartussen een enkele strandleeuwerik en ook hebben we een keer in zo'n groep een ijsgors waargenomen. Verder zagen we zo af en toe kleine groepjes rietganzen. Langs de spoorlijn in een moerasstrook hebben een aantal weken een of meerdere roodborsttapuiten gebivakkeerd. Allemaal nieuwe vogelsoorten voor ons. Ondanks de koude tenen en vingers kregen we een warm gevoel bij het zien van al die voor ons nieuwe vogelsoorten.


Rechts een 2-tal mannelijke sneeuwgorzen en links vrouwelijke exemplaren

Groene- en kleine bonte specht
Een vriend van mij had een voliere waar hij kweekte met kanaries en wildzangvogels. Het niet opgevreten zaad strooiden wij weer uit op een voerplek gelegen in een boerengeriefbosje. In de strenge winter van 1962/63 kwamen er grote aantallen (hongerige) vogels af op dit zaad. Tientallen kepen, vinken, putters, groenlingen, sijzen, een enkele barmsijs. Voor ons waren de echte krenten in de pap het verschijnen van groene specht, kleine bonte specht en goudvink. Koperwieken, kramsvogels en merels verschenen toen we appels begonnen te voeren. 

Wilt U meer lezen over de winter in de 1e helft van december 2010-2011:  klik hier

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen