27 April 2014  Visotters hebben het Groene Hart in West-Nederland inmiddels ontdekt.

Begin 2007 schreef ik een verhaal over welke kansen er zijn voor de visotter om zich blijvend te kunnen vestigen in het Groene Hart van West-Nederland. We zijn nu zeven jaar verder en wat blijkt. De 1e vestigingen zijn een feit. Weliswaar werd dit eerst jammer genoeg bewezen door een doodgereden exemplaar langs RW-A12 bij Bodegraven, maar buitengewoon verheugend was de waarneming van eerst een levend exemplaar in het Nieuwkoopse Plassengebied in het najaar van 2014. Gefotografeerd via een in het veld opgestelde camera. Recent werd zelfs het voorkomen van een 2e exemplaar vastgesteld waarvan gehoopt wordt dat er nu een paartje aanwezig is wat voor nakomelingen kan gaan zorgen. Het zijn exemplaren die afkomstig zijn van een uitzetproject in Noord-Oost Nederland wat een aantal jaren geleden is opgezet. Dit is vastgesteld aan de hand van DNA van het doodgereden exemplaar en DNA uit de  mest van de Nieuwkoopse otters.
Er worden in het Nieuwkoopse Plassengebied  nu snel voorzieningen getroffen om het risico van doodrijden te voorkomen d.m.v. het maken van speciaal aangelegde oversteekplekken voor visotters.

De opwinding over mogelijke verschijning van visotters in West-Nederland is momenteel groot. Door alle aandacht voor de recente vestiging van visotters in de Nieuwkoopse Plassen staan de kranten nog net niet bol met waarnemingen van visotters. Het lijkt erop dat er nog net geen explosie is van visotters in het Groene Hart. Maar als je de details over de melding van een visotter doorgespit: een visotter gezien met takjes in de bek bij de Zegerplas bij Alphen a/d Rijn. Dat doen visotters niet en moet een muskusrat zijn met voedsel op weg naar zijn nest. Het is de gemiddelde recreant niet kwalijk te nemen maar het zien van een visotter is en blijft een bijzonderheid vanwege hun verborgen leven. Eerder is er sprake van verwarring met een muskusrat, beverrat, bunzing of nerts.

Ecoduct onder Rijksweg A-12 bij Reeuwijk klaar (Foto's Juli 2012)

Ecoduct onder de A-12 bij Reeuwijk-Driebruggen. Speciaal aangelegd om dieren een betere kans te geven 
zich van het ene gebied naar het andere te verplaatsen. Migreren van de ene plek in het Groene Hart naar een 
andere wordt nu een stuk eenvoudiger zonder het risico om plat gereden te worden.
 

Overzicht van het ecoduct onder de Rijksweg A-12 bij Reeuwijk-Driebruggen als voorloper van 
het gaan realiseren van de Ecologische Hoofdstructuur. Maar of er veel dieren gebruik van zullen 
gaan maken is afhankelijk of de inrichting van de directe omgeving, een paar jaar geleden nog de 
natte as genoemd natuurvriendelijk zal worden uitgevoerd. 
Het kabinet Bleker noem ik het maar even voor het gemak was niet zo natuurminnend en veel van de 
oorspronkelijk (natuurvriendelijke) plannen zijn de prullenbak in gegaan.

Ik heb er zelfs over gedroomd. Zat in mijn droom verdekt opgesteld in een schuilhutje met de bedoeling om migrerende diersoorten, die via een ecoduct van het ene deel van het Groene Hart naar het andere deel wilden verkassen, te fotograferen. Wat een geweldige soorten kwamen (in mijn droom) langs. Bevers, visotters, reeŽn, zelfs beren en als klapstuk de zeldzame veelvraat denderden langs mijn schuilhutje. Het resultaat was een prachtige fotoserie. Althans tot het moment toen ik ontwaakte en moest vaststellen dat het maar om een droom ging. Maar wel een hele mooie.

Die droom was natuurlijk te utopisch. Maar realistisch gezien. Er zijn kansen. Sinds kort verblijft er een of misschien wel een paar reeŽn in het poldergebied rond Reeuwijk is met zekerheid vastgesteld. Maar ook een ontsnapt damhert die mensen wellicht "uitschelden"voor een ree of hert. Ook de bever doet het goed in Nederland en wie weet zien we binnenkort wel een exemplaar snuffelen aan het ecoduct en wandelt of zwemt er door heen. Over visotters ben ik wat minder enthousiast. De kans dat we er een zullen zien het Reeuwijkse Groene Hart acht ik klein. Er worden van de uitgezette exemplaren teveel exemplaren doodgereden, alhoewel je weet maar nooit.
En dat laatste werd dus bewaarheid door het verschijnen van eerst een visotter in het Nieuwkoopse Plassengebied en recent zelfs een 2e exemplaar. Wie weet verschijnen ze binnenkort ook in of rond het Reeuwijkse Plassengebied.


Februari 2007 Maakt de visotter nog een kans in de natte as bij Reeuwijk?

Visotters in Nederland in het wild zien kun je niet meer.  De soort is sinds 1988 uit Nederland verdwenen. Het laatste exemplaar werd in dat jaar op 17 september door een auto doodgereden ergens in Friesland. Wel zwemmen er in Nederland verschillende jonge visotters rond vanuit in 2002 en 2004 geherintroduceerde exemplaren. In Overijsselse natuurgebieden.
Als je in Nederland ooit een visotter in het wild hebt gezien mag je je rekenen tot de categorie geluksvogels. Daar mag ik me zelf ook toe rekenen. Zelfs met waarnemingen van verschillende exemplaren. 
Mijn eerste waarneming van een volwassen visotter was  op de plas Kalverbroek op de Reeuwijkse Plassen. In een hoek van deze plas,  waar in die tijd verhoudingsgewijze maar weinig mensen kwamen. De waarneming werd gedaan in het midden van de zestiger jaren van de 20e eeuw in het najaar. De visotter bevond zich op een houten aanlegsteiger, schrok van mijn verschijning en dook het water van de plas in. Dat was voor mij de eerste en tegelijkertijd de enige zekere waarneming van visotters in het Reeuwijkse Plassengebied. Ongeveer in dezelfde tijd hebben een vriend en ik mogelijkerwijze tijdens het vissen een visotter gezien. Eveneens bij de Plas kalverbroek. Muskusratten kwamen in die tijd nog nauwelijks voor, dus een vergissing met die soort leek uitgesloten. Het beest wat we zagen was duidelijk otterachtig. 
Een andere melding van visotters is er van rond 1962. Een artikel in de krant, dat een visotter met twee jongen door een visser gevangen (doodgeslagen) zou zijn in een veenputtencomplex langs de Enkele Wiericke. 



De Eilandspolder bij Grootschermer met De Knie, 
een natuurlijk meer.

In 1971/72  mocht ik het plezier beleven  in Noord-Holland in de Eilandspolder bij het dorpje Grootschermer diverse keren visotters te zien. 

In die tijd kwam er nog een klein aantal visotters voor in Noord-Holland. Ook een paartje visotters in de Knie, een meer vlak bij het dorp Groot Schermer in de polder Menningweer.  

De visotters hadden hun nest  onder een grote braamstruik. Op afstand kon je met de verrekijker de opening van het nest  zien. Meerdere keren heb ik het paartje, dat daar al jaren verbleef voor het nest in het water gezien met elkaar spelend.  

De visotter werd vroeger voor zijn pels bejaagd en soms ook uit zijn territorium verjaagd door vissers die hem als concurrent zagen. Desondanks bleef de otterpopulatie vrijwel op gelijk niveau. In de late jaren '50 kwam daar plotseling verandering in toen ook het leefgebied van de otter door met pesticiden vervuild water ernstig bedreigd werd. Toxische stoffen verzamelden zich in de zoetwatervissen, die op hun beurt de otters weer vergiftigden. Hoewel de visotter al gedurende vele jaren wettelijk beschermd wordt, heeft hun bestand zich niet kunnen herstellen.  Het oprukkende verkeer vormt ook een ernstige bedreiging voor de otter populatie. 


    
Visotters gefotografeerd in het Ecodrome te Zwolle in 2003

In diverse beleidstukken van de Overheid over nieuwe natuur wordt de visotter genoemd als belangrijke doelsoort om weer terug te komen binnen het natuurlijke systeem van Nederland. Maar de visotter stelt een aantal belangrijke eisen aan zijn omgeving. In het kort komt dit op het volgende neer: er moet voldoende en schoon water aanwezig zijn, voldoende voedsel en voldoende rust en mogelijkheden waar de otter zich schuil kan houden om de jongen verzorgen. En nog een belangrijke voorwaarde, de visotter moet in staat zijn om zich  onbelemmerd over grote afstanden te kunnen verplaatsen. Wegen en steile oeverranden  mogen niet aanwezig zijn.

       
  
Op 17e eeuwse wandtegels staan ook al visotters 
afgebeeld. Met vis in de bek.  

 


Nog een 17e eeuwse tegel met een visotter.

Hebben we dat nog in het Groene Hart van West-Nederland? Nauwelijks. Maar wellicht zijn er op termijn toch nog (kleine) kansen. Een mogelijke locatie zou de toekomstige natte as langs de Enkele Wiericke kunnen worden. Tussen de Oude Rijn en de Hollandsche IJssel staat een robuuste ecologische verbindingszone gepland als onderdeel van de natte as die uiteindelijk moet gaan lopen vanaf het IJsselmeer naar de Biesbosch. Bedoeld om betere verbindingen te krijgen voor planten en dieren. Het betekent dan wel,  dat voor de visotter nog  flink wat ruimtelijke aanpassingen zullen moeten komen om aan de eisen te voldoen van een goede leefomgeving. De plannen, die er op dit moment voor de verwerving en inrichting van de natte as langs de Enkele Wiericke  liggen, bieden nauwelijks kansen om als goed leefgebied voor visotters te gaan functioneren. 

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen