startpagina
Kraanvogels op antieke tegels

De Europese kraanvogel (grus grus) broedt in het noorden en oosten van Europa. In de 20ste eeuw was de kraanvogel uitgestorven broedvogel in Nederland. Twee- tot driehonderd jaar daarvoor, in de 17e en 18e eeuw, waren er nog leefgebieden in afgelegen hoogveengebieden in Nederland waar de soort mogelijk als broedvogel voorkwam. Hoewel niet zeker, maar wel aannemelijk, is dat de kraanvogel vanaf de Middeleeuwen tot aan de 17e/18e eeuw in Nederland leefde; er was tot die tijd voldoende hoogveen om een uitstekende leefomgeving te vormen. Kraanvogels broeden in uitgestrekte moerasbossen en hoogvenen

Inmiddels mag de kraanvogel weer als broedvogel in Nederland genoteerd worden. In 2001 zijn er 3 paren in het FochteloŽrveen gebleven in de broedtijd als broedvogels. Eťn van deze paren heeft daar in dat jaar een jong groot gebracht. In 2003 kwam een tweede paar tot broeden. Tot en met 2010 zijn er jaarlijks broedgevallen geweest. Er is inmiddels een heel geleidelijke stijging van het aantal broedparen(2010: 3) waarneembaar. Het aantal kraanvogels in het FochteloŽrveen groeit. Inmiddels broeden ze voor het 14de jaar op rij in dit unieke gebied. In 2014 nam het aantal paren toe tot negen. Zeven paar bouwden een nest en zes broedden succesvol. Er zijn in dat jaar waarschijnlijk acht kuikens geboren. In totaal werden er in 2014 ca. 44 kraanvogels in dit wetland geteld.


Voedselzoekende kraanvogels (ouders met kuikens) op een geoogst maisveld in November 
bij Lac du Der in Frankrijk.

De soort is uitermate gevoelig voor verstoring en de gemiddelde broedresultaten zijn rond de 0,5 volgroeid jong per nest.



Kwadraattegel met een kraanvogel.
Omstreeks 1600.



Tegel van het postzegelkwadraattype met een kraanvogel. 1e helft 17e eeuw.


Wan Li tegel met een kraanvogel. 
1e helft 17e eeuw.



Kwadraattegel met mogelijk bedoeld 
een kraanvogel.
Omstreeks 1600.



Kwadraattegel met mogelijk bedoeld een kraanvogel ondanks de kuif.
Omstreeks 1600.


Wan Li tegel met een kraanvogel. 
2e helft 17e eeuw.

 

Kraanvogels zijn vogels die zeer opvallen door hun balts en dans waarbij ze luidruchtig naar elkaar roepen. Vooral in het voorjaar wanneer wat oudere vogels hun broeddrift tonen, is hun dans bijzonder mooi: tijdens de dans springen de beide vogels met uitgestrekte vleugels om elkaar heen en springen soms enkele meters hoog.
In de broedtijd laten kraanvogels een indrukwekkende baltsdans zien, waarbij de vogels onder andere heen en weer lopen en met gespreide vleugels in de lucht springen. In de broedtijd is ook de luide trompetterende roep te horen



Wan Li tegel met een baltsende-dansende kraanvogel? Het is niet 
helemaal zeker dat het hier gaat om een baltsende kraanvogel. 
De vleugels kloppen bij het baltsen maar de staartveren niet en 
de vogel heeft een kuifje wat een kraanvogel niet heeft.
1e helft 17e eeuw.

 


Tegel met een baltsende-dansende kraanvogel.
Eind 19e eeuw.

 

Een andere kraanvogelsoort is de kroonkraanvogel. Deze soort komt voor in oostelijk en zuidelijk Afrika. Hij komt gewoonlijk voor op graslanden, landerijen en drassige gebieden. Men vond de afbeelding blijkbaar interessant genoeg om op een tegel af te beelden. De voorstelling komt overigens maar zelden voor op tegels.


Dit is de grijze kroonkraanvogel. Deze soort komt voor in oostelijk en zuidelijk Afrika. Aannemelijk is dat de 
17e eeuwse tegelproducenten deze sierlijke vogel ook graag op tegels wilden afgebeeld zien.



Tegel met een kroonkraanvogel.
1e helft 17e eeuw.


Tegel met een kroonkraanvogel.
1e helft 17e eeuw.


Tegel met een kroonkraanvogel.
1e helft 17e eeuw.

startpagina

vertellingen antieke tegels fotoboek antieke tegels vertellingen kleipijpen fotoboek kleipijpen auteur