17 Oktober 2010 Eekhoorns op antieke tegels

De Eekhoorn op tegels

Leuk is hij zeker, de schuwe en rappe rode eekhoorn, de enige echte soort in Europa. Klimmend en buitelend over stammen en takken, altijd druk aan het werk, terwijl hij ondertussen zijn omgeving niet uit het oog verliest want de havik loert overal. Om die reden klimt de eekhoorn altijd spiraalsgewijs in de boom. Ook op de vroegste antieke cirkel en kwadraattegels komt deze acrobaat al voor in creatieve schilderingen. Vaak met een nootje in zijn voorpoten en bijna altijd zittend op de grond. Zijn grote pluimstaart, oorpluimpjes en snor laten zich soms goed zien. Maar soms ook niet en vergat de schilder deze attributen te accentueren wat soms de vraag opriep of we nu met een vos of een eekhoorn te maken hebben, maar ook vossen op tegels laten wij u op de website zien. De eekhoorn kan de haren op zijn pluimstaart opzetten. Tegels waar de eekhoorn op staat met een normale dunnere staart, zijn dus goed te praten.


Cirkeltegel kabelmotief met een wel heel primitief geschilderde eekhoorn.
Laatste kwart 16e/begin 17e eeuw

      

Cirkeltegel kabelmotief met eekhoorn die eten of misschien wel 
een fluit in zijn poten heeft. 
Laatste kwart 16e/begin 17e eeuw



Cirkeltegel met eekhoorn. Bijzondere hoekvulling.
Laatste kwart 16e/begin 17e eeuw

 


Prachtige Pluimstaart…

De 18 tot 24 cm lange rode of gewone eekhoorn is in Europa de meest voorkomende soort. Met zijn prachtige pluimstaart van 14 tot 20 cm lang en zijn roodbruine kleur met een wit buikje is hij een markante soort onder de knaagdieren. In de winter worden zij grijzig donkerbruin en vallen de oorpluimen extra op, maar die kleur krijgen zij ook als ze wat ouder worden. Zijn pluimstaart dient als roer tijdens zijn sprongen, dan spreidt hij al zijn ledematen waarbij de losse huid op de flanken het dier helpt langer in de lucht te blijven. De eekhoorn voedt zich voornamelijk met plantaardig materiaal zoals noten en zaden van sparren en pijnbomen. Verder eten ze knoppen, paddenstoelen, stukken boomschors en soms dierlijk materiaal als insecten, eieren en zelfs jonge vogels. Als toetje eten zij aarde voor de mineralen. De eekhoorn eet dagelijks vijf procent van zijn lichaamsgewicht (250-350 gram) aan voedsel.  


Een prachtige pluimstaart

Net als vele knaagdieren leggen eekhoorns wintervoorraden aan maar hij houdt geen winterslaap. In plaats daarvan houdt hij zich bij gure dagen in een van zijn meerdere nesten verborgen en bezoekt hij op betere dagen ’s ochtends zijn wintervoorraad om zich verder overdag in de winter niet te laten zien. Zomers zijn ze de hele dag actief. Zijn ronde nest van dertig centimeter doorsnee in bomen van minstens zes meter hoogte vlak tegen de stam aan is bekleed met mos en gras. Ook wil hij soms verder op een tak een nest bouwen, maar maakt ook graag gebruik van holen in bomen zoals van de groene of zwarte specht. Het nest dat hij kiest voor het grootbrengen van zijn jongen wordt bekleed met een dikkere laag. De draagtijd duurt 38 dagen Per worp krijgt het vrouwtje één tot acht jongen, (gemiddeld drie) van tien tot vijftien gram zwaar. Meestal worden de jongen tussen maart en mei geboren, mits er dan voldoende goede dennenappels zijn, anders worden de jongen tussen juli en september geboren.

Eekhoorns worden zes tot zeven jaar in het wild, in gevangenschap kunnen zij wel tien jaar worden. De eekhoorn komt voor van Europa tot Noordoost-China. In Zuid-Spanje en enkele Mediterrane eilanden is hij niet te vinden. Op de Britse Eilanden en in Noord-Italië wordt hij langzaam maar zeker verdrongen door de grotere, zwaardere grijze eekhoorn, afkomstig uit Amerika. In de bergen komen eekhoorns voor tot op tweeduizend meter hoogte. De eekhoorn kent een zeer oude evolutie, hij was al aanwezig in de vroegste tijdperken, nog vóór de mens aanwezig was. Het is zaak dat zo te houden!

 


   
Eekhoorn. Met een takje in de poot waaraan een vrucht hangt. Eind 16e/begin17e eeuw.
Coll. J. Holtkamp.



Kwadraattegel eekhoorn met noot. 
1e kwart 17e eeuw



Eekhoorn. 1e kwart 17e eeuw

Zittend op een tak heb ik de eekhoorn op tegels nog niet gezien, terwijl dat in het echt toch veel voorkomt. De tegelschilders hebben hem waarschijnlijk van een oude prent overgenomen waar hij zittend is afgebeeld en dat verder zo gelaten. Immers grondjes waren grafisch gezien geschikt voor een vullende vlakverdeling op de tegel in de vorm van een plant of grassprieten naast het hoofdmotief. Bovendien wijkt dat grondje niet af van het patroon op de wand bij de gekleurde cirkel en kwadraattegels met andere dieren. Op de latere blauwe tegels met een eekhoorn is hij wel eens afgebeeld in andere omstandigheden. Zo staat in onderstaande serie een blauwe tegel met een eekhoorn die een konijn van achteren sexueel benaderd, maar dat is meer als een grapje van de schilder bedoeld dan de werkelijkheid.


   
Cirkeltegel eekhoorn met noot. 
1e kwart 17e eeuw.
Coll. J. Holtkamp.



Kwadraattegel eekhoorn met noot. 
1e kwart 17e eeuw



Kwadraattegel eekhoorn met noot. 
1e kwart 17e eeuw


Kwadraattegel eekhoorn met noot. De schilder is hier duidelijk de mist in gegaan. De voorstelling lijkt meer op een konijn. De pluimstaart is achterwege gebleven. 1e kwart 17e eeuw


 
Cirkeltegel eekhoorn met noot. 
1e kwart 17e eeuw


Kwadraattegel eekhoorn met noot. 
1e kwart 17e eeuw



Kwadraattegel eekhoorn met noot. 
1e kwart 17e eeuw


        
Twee kwadraattegels met de voorstelling van eekhoorns. De afbeeldingen lijken erg elkaar. Toch zou het 
goed kunnen dat de eekhoorns zijn geschilderd zonder gebruikmaking van een spons.  1e kwart 17e eeuw

 



De schuwe en rappe eekhoorn is vaak moeilijk goed in de lens te krijgen.... Maar soms....
Het gaat hier overigens wel om de Amerikaanse soort.

 


    
Tegels met eekhoorn met pluimstaart geschilderd uit dezelfde spons.
1e kwart 17e eeuw


Tegel met eekhoorn. Eind 17e/begin 18e eeuw


   
Balustertegel met zittende eekhoorn. Twijfel echter of het hier gaat om de voorstelling van een zittende vos.  1e kwart 17e eeuw



Een wel heel bijzondere voorstelling van een eekhoorn die met een konijn paart. 
2e helft 17e eeuw


Tegel met een eekhoorn in een cirkel. In paars uitgevoerd. Friesland 19e eeuw

 




Heerlijk helder "water"


 
Eekhoorn op de steel van een kleipijp. Op de steel zit een eekhoorn een noot op te peuzelen. 
Pijpenfabriek P. Goedewaagen te Gouda. Omstreeks 1900.

startpagina

vertellingen antieke tegels fotoboek antieke tegels vertellingen kleipijpen fotoboek kleipijpen auteur