startpagina
14 Februari 2016     (Goudse) 17e eeuwse vogeltegels geschilderd naar Adriaen Collaert

Nog niet zo lang geleden kwam  ik een boekje tegen waarin een aantal gravures staan afgebeeld die door Adriaen Collaert zijn gemaakt.  Collaert heeft aan het eind van de 16e eeuw veel dieren o.a. vogels afgebeeld op gravures.  Hij woonde en werkte in Antwerpen (1560-1618). In het boek staan een 30-tal gravures afgebeeld allemaal met vogels. Oude tegels hebben vaak herkenbare vogels en verschillende voorstellingen ervan zijn goed af te leiden van gravures gemaakt door Collaert. Jan Holtkamp heeft hierover een mooie publicatie gemaakt in het jaarboekje Tegel 20 (1992), uitgebracht door de Stichting van vrienden van het Nederlands Tegelmuseum.


Tegel met een fuut.
Naar Collaert. 17e eeuw


Tegel met een fuut.
Naar Collaert. 17e eeuw



Tegel met een fuut
Dat er ook tegels in blauw zijn uitgevoerd zoals het bovenstaande exemplaar is minder bekend. Naar Collaert. 
Datering: eind 17e/begin 18e eeuw. 
Productieplaats: onbekend

 



Een mannetje grote trap heeft in de broedtijd lange witte  borstelharen aan de zijkant van de kin. Mischien is daar  door Collaert een soort kuifje van gemaakt.

Collaert heeft misschien zijn fantasie gebruikt bij het afbeelden van de (zwemvlies)poten op de gravure. Een grote trap heeft in de broedtijd lange witte borstelveren aan de zijkant van de kin en dat is w.s. ook door Collaert niet goed begrepen want hij heeft de vogel een soort kuifje gegeven. De opbouw van de vogel doet overigens wel sterk denken aan een grote trap. Daarom hou ik het voorlopig maar op een grote trap.

 

Gravure met de voorstelling van een fuut en een trap. De linker vogel zou een trap moeten zijn maar daar heb ik toch wel wat twijfels bij. En wel om de volgende redenen. Bovenaan de gravure staat de tekst: rarae aves aquaticae. Dat betekent volgens mij zo iets als zeldzame vogels die aan water zijn verbonden, zeg maar watervogels. Daar hoort de trap niet bij want deze vogelsoort komt in droge vlakten en steppen voor en is niet gebonden aan water. Verder heeft een trap geen zwemvliespoten wat bij de vogel op de gravure wel het geval is. Maar in die tijd wist men nog weinig van vogels (behalve dat ze eetbaar waren).

Zie ook de pagina   trappen op tegels

.
Tegel met de voorstelling van een (grote) trap. Naar Collaert.
Datering: 1e helft 17e eeuw  



Tegel met een (grote) trap. Naar Collaert? 
Voorstelling gelijk aan de tegel links maar bij 
deze trap ontbreekt het kuifje.
Datering: Ca. 1700.

Sponzen dienden om de omlijning op tegels te brengen.  Ze werden tussen de verschillende bedrijven in Nederland flink verhandeld dan wel gecopieerd. Daarom is het ook zo moeilijk om 17e eeuwse tegels toe te schrijven aan een specifieke fabriek.

 

Ook het Goudse tegelbedrijf De Swaen heeft verschillende  tegels gemaakt met afbeeldingen welke zijn ontleend aan gravures van Adriaen Collaert. Beide voorstellingen van papagaaien, hieronder afgebeeld,  zijn teruggevonden op tegels afkomstig uit Goudse huizen.



Tegel met een papegaai kers etend. Naar Collaert.
1e helft 17e eeuw
Bodemvondst: Tuinstraat Gouda



Gravure van Adriaen Collaert met de voorstelling van papegaaien


Tegel met een papegaai. Naar Collaert
1e helft 17e eeuw
Bodemvondst: Hoge Gouwe Gouda

 



Gravure van Adriaen Collaert.
Omstreeks 1600.


Tegels met een pauw. Naar gravure Collaert.
17e eeuw. Linkertegel Coll: J. Holtkamp

Zie ook de pagina
pauwen op tegels

startpagina

vertellingen antieke tegels fotoboek antieke tegels vertellingen kleipijpen fotoboek kleipijpen auteur