6 mei 2013        Een paar sloten met vele honderden schaatsenrijders en schrijvertjes.

Bij een bezoek aan de Zuidzijderpolder in de buurt bij Bodegraven viel me een sloot op met prachtig helder water met veel waterplanten erin. In de sloten groeide ook krabbenscheer. Op het water liep een flink aantal insecten met lange poten, schaatsenrijders behorend tot de oppervlaktewantsen, die in staat zijn over het water te lopen zonder te zinken. Sommige insecten hebben het vermogen de oppervlaktespanning van water te benutten om te lopen op water. Bij het nauwkeurig bekijken van de poten zie je zelfs dat deze een klein  'kuiltje' maken in het wateroppervlak.



Een flinke groep schaatsenrijders in een glashelder slootje.


Brede waterpest (Elodea Canadensis), indicator voor 
een goede  waterkwaliteit. Jammer genoeg zie ik de soort 
steeds minder in Groene Hart sloten. Daarvoor in de plaats 
de eveneens ingevoerde (maar ongewenste) waterplant 
smalle waterpest (Elodes Nutalli)



Mooie grote groeiplaats van drijvend fonteinkruid 
(Potamogeton nutans). Indicator voor een redelijke 
kwaliteit water.



Watervorkje (Riccia fluitans). Een klein inheems waterplantje dat helder en goed water indiceert.
Maar er wordt ook een (subtropische) soort gekweekt door en voor aquariumhouders die nog wel eens (bewust 
of onbewust) terecht komt in het Nederlandse watermilieu.. 

Waarom schaatsenrijders  op water kunnen lopen? Waterdeeltjes houden elkaar vast onder invloed van cohesie. Door de kracht van cohesie  houden waterdeeltjes aan de oppervlakte elkaar stevig vast. Die oppervlaktespanning vormt als het ware een elastisch vliesje. Maar een voorwaarde daarvoor is wel dat het water goed schoon moet zijn. In sloten met verontreinigd water is de oppervlaktespanning sterk verminderd zodat insecten die op het water kunnen lopen spontaan 'door het water zakken'. De aanwezigheid van veel waterplanten, waaronder verschillende soorten die voor het goed water staan, gaf wel aan dat de waterkwaliteit goed moest zijn, dus een prima milieu voor schaatsenrijders en schrijvertjes.



Slootvegetaties in helder water met verspreide groeiplaatsen van pijlkruid en grote egelskop. 
Veel afwisseling met ook hier en daar open plekken waar nauwelijks waterplanten groeiden.

In dezelfde sloot zwommen ook nog een aantal schrijvertjes, eveneens een waterinsect dat aan de wateroppervlakte leeft. Deze leven echter niet op het water, maar de soort zwemt net onder de wateroppervlakte, terwijl zijn rug boven water uitsteekt. Nog geprobeerd deze ook te fotograferen, maar door hun snelle bewegingen is dat niet naar tevredenheid gelukt.



Tegel met de voorstelling van een haft
Datering: eind 17e eeuw

Haften zijn net als schaatsenrijders en schrijvertjes waterinsecten. Naast een goede waterkwaliteit hebben ze een schone bodem nodig om te kunnen overleven. Nadat een haft volwassen is geworden, heeft de soort maar enkele uren de tijd om voor nageslacht te zorgen voordat hij sterft.

Of er tegels bestaan met de afbeelding van een schaatsenrijder is niet bekend. Zelf heb ik er nog nooit een gezien. 

Wel andere insecten welke op tegels zijn afgebeeld zoals hiernaast en hieronder de voorstelling van haftachtige insecten. 




17e eeuwse tegel met een haftachtig insect.



Er groeien in de vele Groene Hart sloten diverse kroossoorten zoals veelwortelig kroos, klein kroos, wortelloos kroos en bultkroos. Sloten met veel puntkroos zijn een teken dat het water wat beter van kwaliteit is.


Sloten met gele plomp en witte waterlelie
zijn nog geen garantie voor een goede waterkwaliteit maar 
zijn wel belangrijk voor (schaduw)dekking voor visachtigen. 

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen