9 maart 2013    Uitgebreide fotoserie hazen en over de rammeltijd van de haas



Hazen in de rammeltijd. Fotoserie: 7 maart 2013.


In tal van polders in het Groene Hart is momenteel een karakteristiek gebeuren te zien. Rammeltijd van de haas. Groepjes achter elkaar rennende en van tijd tot tijd met elkaar boksende hazen. Het voorspel voor de paring. Ik had het geluk om dit schouwspel van mooi dichtbij mee te kunnen maken en te fotograferen.



In de linkerhoek van de foto is nog net een stukje haas te zien. Een voedster waar de ram wel interesse in had.

 
Close up van een mannelijke haas, de ram.



Na een tijdje elkaar verkend te hebben begon het spel. Achter elkaar aan rennende hazen met als doel
om te kunnen paren.

Na de renpartij even een moment om bij te komen totdat er een paring plaatsvond (waarvan de foto's jammer genoeg niet scherp waren).
De grauwe ganzen en smienten zien de hazen niet als een gevaar maar zijn wel alert op hun aanwezigheid.
 
Op de foto links twee hazen in close up. De haas onder is een voedster en de haas boven de ram. Na een tijdje stil gezeten te hebben 
en elkaar verkend te hebben begon de renpartij. Op de foto rechts de ram in volle galop achter de voedster aan. De smienten 
op de achtergrond vinden al dat gevlieg en geren maar zo zo.

 

Rammeltijd
Het vroege voorjaar is de paartijd van hazen. In die periode, ook wel de rammeltijd genaamd, zie je in de graslandpolders rondom de Reeuwijkse Plassen steeds meer hazen in groepen of groepjes aanwezig. Regelmatig achter elkaar aan rennend, het gehele weiland door. Soms zitten een of meerdere hazen vlak tegen over elkaar. Ze zitten dan als boksers met de poten opgeheven schijngevechten te houden. Dit ´spel´ is gericht op de voortplanting en regelmatig proberen de mannelijke rammen een vrouwtjeshaas te dekken. Op een van mijn tochten heb ik speciale aandacht besteed aan het aantal hazen, wat in een polder was te zien. Op 20 januari 2007 kwam ik voor de polder Stein tot een totaal van 34 hazen. Bijzonder actief waren die echter nog niet, de echte periode waarin soms groepen van 10 tot 15 hazen achter elkaar aan jagen moet nog komen.


Groepje hazen in het vroege voorjaar 
tijdens de rammeltijd.



Close up van een volwassen haas. De lange beharing is het winterkleed.

De mannetjeshazen (rammelaars) zijn in de rammeltijd zeer agressief. Als meerdere rammelaars op een vrouwtje (moerhaas) afkomen zullen zij gaan vechten met de bedoeling om te paren. Het gaat er soms hard aan toe. Ze delen flinke klappen en schoppen uit, daarbij zowel gebruik makend van voor- als achterpoten. Het lijkt wel op een kickbokswedstrijd.  De hazen  houden vaak beschadigde oren en staarten en bijt- en krabwonden over aan de gevechten. Tijdens de gevechten wordt er achtervolgd, gegromd en de hazen maken hoge luchtsprongen. Soms hebben deze gevechten een dodelijke afloop tot gevolg. Tot wel tien tot vijftien rammen kunnen zich om een moerhaas verzamelen. De meest dominante ram gaat af en toe naar het vrouwtje toe en besnuffelt haar neus. Via dit gedrag worden geurstoffen uitgewisseld.  Hierna richt het mannetje zich op de achterpoten en slaat met zijn voorpoten in de lucht. Als het vrouwtje ontvankelijk is, zal zij het gedrag imiteren, zonder het mannetje aan te raken. Ze zal het mannetje echter nog steeds van zich afslaan als hij haar van achteren benadert. Bij inmenging van een ander mannetje in het ritueel zal er commotie ontstaan tussen de aanwezige mannetjes, waarbij er weer boksgevechten uitbreken. De moerhaas rent vervolgens weg en zal tijdens de achtervolging de meeste rammen van zich afschudden, tot er nog één overblijft. Pas wanneer de overgebleven ram (waarschijnlijk die met de beste conditie) zijn vasthoudendheid heeft bewezen zal zij stoppen met rennen waarna de paring volgt.

 

Boksende hazen
 Een mooie fotoserie kon op 15 mei 2011 worden gemaakt van boksende hazen in de polder Oukoop in Reeuwijk.


Rondjes draaien om elkaar heen.


Boksen. Bijna een uppercut.


De aanval is de beste verdediging.


Even de zaak aankijken.



Het boksen wordt voortgezet.

Een time out om te bepalen wie de winnaar is.

En de winnaar is.......................

 



Deze haas rende samen met vier andere hazen achter elkaar aan. Een specifiek voorjaarsgedrag. De rammen (mannelijke hazen) 
boksen met elkaar om op die manier indruk te maken op de voedsters (vrouwelijke hazen). Het ging er ruig aan toe. De hazen 
achtervolgden elkaar. Op deze foto is mooi te zien hoe de stand van de poten is als de haas snelheid maakt.

Rennende haas op een nat graslandperceel en dat is goed te zien aan het opspattende water.

 



Drie hazen in het vroege voorjaar. Ze zijn nog gedeeltelijk 
in het winterkleed. Het stokje links is van een mollenvanger 
die een klem in de molshoop heeft gezet.


Van al dat paringsgedoe krijg je toch ook af en toe flinke 
honger dus moet er gegeten worden


Hazenoverleg



Zich zelf platdrukkend tussen het gras valt een haas nauwelijks op


Typische hazenhouding


De jonge hazen worden vanaf begin maart geboren
in een nest (kuiltje gevoerd met vachthaar) in het grasland.



Zwarte kraaien lusten ook wel een jong haasje. Hier wordt 
de kraai goed in de gaten gehouden en indien nodig ook 
aangevallen ter verdediging van de jongen.

 



Na langdurig stilzitten en veel geduld van de fotograaf kwam er eindelijk een beetje actie in 'het' haas



Close up van een hazensnuit. De wintervacht begint al aardig te verdwijnen.

Nog een foto maar dan van de andere kant.



Af en toe tijd om een hapje te nemen van het sappige gras

Nog een foto maar dan van de andere kant.


Grazende limousin koe met op de achtergrond een haas. Vredig naast elkaar levend.

 

Hazenjacht.
      
Haas op de vlucht. Foto: 2 november 2011.

Van 15 oktober t/m 31 december is de jacht op hazen geopend. Jagers die weidelijk jagen gaan in die periode een of twee keer op jacht. Dat wordt gedaan via een drijfjacht. De drijvers sporen hazen op door percelen uit te lopen en de hazen op te jagen. Een paar jagers zitten dan verscholen achter hekken en proberen de op hun toe rennende hazen te schieten. Weidelijke jagers zijn het gehele seizoen in het veld en controleren of er een goede hazenstand aanwezig is. Bij het ontbreken ervan b.v. door grote uitval als gevolg van leverbot dan wordt het jagen beperkt of het blijft zelfs achterwege.

 

 Hazen in de sneeuw

Hazen hebben weinig last van de sneeuwval en de winterse periode. Ze weten feilloos graspolletjes te vinden. Verder is het motto, 
niet al te veel bewegen want dan gebruik je ook weinig energie. Vandaar dat deze twee hazen zich zo'n kleine 20 minuten amper 
bewogen terwijl ik stond te wachten op aktie.

Maar toen ik probeerde wat dichter bij te komen reageerden de hazen direct door rechtop te gaan zitten en mij 
goed in de gaten te houden.

Toen ik mij discreet terugtrok voelden de hazen zich weer veilig en gingen op zoek naar gras. Het linker exemplaar heeft met 
zijn poten en snuit de sneeuwlaag verwijderd waardoor het gras bereikbaar werd.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen