Serie 18e eeuwse Goudse pijpenkoppen met eenhoorns en leeuwen

De eenhoorn staat in de heraldiek voor strijdlust en dapperheid. Hij komt voor op familiewapens , wapens van steden en gemeenten. De leeuw en de eenhoorn staan ook op verschillende 18e eeuwse kleipijpen afgebeeld door Goudse pijpenmakers vervaardigd.  Met name exportpijpen zijn met leeuw en eenhoorn versierd.  Ze houden samen een schild vast waar wapens op voorkomen.  De leeuw en de eenhoorn zijn de enige vijanden van elkaar in de dierenwereld. Door een list zou de leeuw de eenhoorn ooit overmeesterd hebben: de leeuw ging voor een boom staan en sprong plots weg toen de eenhoorn hem aanviel; zo spietste de eenhoorn zichzelf met zijn hoorn vast in de boom.


           
   
Fantastisch scherp uitgevoerde 18e eeuwse pijpenkop met aan twee kanten een eenhoorn. Ze houden een wapenschild vast waarop 
een (onbekend) wapen staat. Aan de achterkant van de pijpenkop staan ook wapens in een schild, dat van Zeeland, Middelburg, Vlissingen 
en Zierikzee met eronder een lint met de tekst ZEELANDIA. Het hielmerk op deze pijpenkop is de gekroonde AP. De maker van de kleipijp was 
de Goudse pijpenmaker Teunis Bremmert (1762-1773).

Het fabeldier eenhoorn wordt in de cryptozoölogie beschreven als een soort wild paard.  Met op zijn voorhoofd een spiraalvormige hoorn, gedraaid en uitlopend in een punt. Met gespleten hoeven, een staart als van een leeuw en een geitensik (de eenhoorn op de 19e eeuwse pijpenkop staat met sik afgebeeld). Al 400 jaar voor Christus aan het hof van de Perzische koning werd de eenhoorn al beschreven door de historicus Ctesias. In de Middeleeuwen werd een eenhoorn aangeduid als een sterk en woest beest maar tegelijkertijd geassocieerd met kuisheid en maagdelijkheid. Een eenhoorn kon alleen in bedwang gehouden worden door een maagd. Inmiddels weten we dat met de hoorn van het fabeldier eenhoorn de slagtand van de narwal bedoeld wordt, een dolfijnachtige die zijn lange slagtand gebruikt als gevoelig tastorgaan.

                         
Narwal met hoorn                                         Vroeg 17e eeuwse tegel met eenhoorn

Wilt U meer tegels zien met afbeeldingen van eenhoorns
klik hier


        
  
18e eeuwse pijpenkop met aan de ene kant een eenhoorn en aan de andere kant een leeuw. Ze houden een wapenschild vast 
waarop verschillende  wapens zijn te onderscheiden. Onder op de pijpenkop een lint met de tekst JE MAINTIENDRAI. Het hielmerk op 
deze pijpenkop is de gekroonde L. De maker van de kleipijp was Frans Verzijl (1729-1785). Deze fabriek maakte veel exportpijpen voor 
diverse landen in West-Europa zoals Duitsland (Pruysen), Denemarken, Frankrijk en Hongarije.

Vier pijpenkoppen met dezelfde afbeelding van eenhoorns en leeuwen die een wapenschild vasthouden. De linker eenhoorn draagt 
geen vlag, de andere drie eenhoorns wel, maar de vlaggen zijn op elke pijpenkop weer net iets anders. Alle vier de kleipijpen zijn vervaardigd 
door Frans Verzijl. Ze dragen als hielmerk de gekroonde L en de Leeuw in de Hollandse Tuin. Deze pijpenkoppen zijn in een grote pijpenstort 
van Verzijl aangetroffen.

 


19e eeuwse kleipijp met aan de voorzijde een ovaal met wapens o.a. van Ierland en de tekst HONI SOIT QUI MAL I PENSE. 
Het ovaal wordt vastgehouden door een leeuw en een eenhoorn. De (Goudse) maker van de pijp  is niet bekend.

startpagina

vertellingen kleipijpen fotoboek kleipijpen vertellingen antieke tegels fotoboek antieke tegels auteur