Vrouwe Fortuna (de fortuin) op een 19e eeuwse Goudse kleipijp

Vrouwe Fortuna, ook wel de Fortuin genoemd, staat op diverse Goudsche kleipijpen afgebeeld. Een van die kleipijpen betreft de hieronder afgebeelde pijpenkop, welke aan het eind van de 19e eeuw door het  Goudse bedrijf Van der Want is vervaardigd. In een rode kleur hetgeen minder algemeen voorkomt. Aangetroffen als bodemvondst in een stort van pijpenafval in de Drapiersteeg te Gouda.



Stadswapen van Gouda met kroon en doornen afgebeeld 
aan de voorzijde op de ketel


 
Vrouwe Justitia afgebeeld aan de achterzijde op de ketel
Bodemvondst: Drapiersteeg Gouda
Datering: eind 19e eeuw



De  pijpenkop heeft als hielmerk het initiaal AVB met het 
Goudse bijmerk van het Goudse pijpenbedrijf van Van der Want


  
Aan weerszijde van de voorstelling van de fortuin staat een 
tekst die luidt: 
'zonder fortuyn gaat .t. niemand wel"

De Fortuin is een veel in de handelswereld gebruikte naam.  De voorstelling staat regelmatig afgebeeld op gevelstenen die aan huizen zijn geplaatst,  en verder komt de naam veel terug bij scheepsnamen. Misschien lieten scheepseigenaren daarom hun huis wel verfraaien met zo'n gevelsteen. Uit  Rotterdam is bekend dat er maar liefst acht huizen, verspreid door de stad en ook nog een brouwerij aan de Gelderse kade, die naam droegen. Ook is de fortuin veelvuldig afgebeeld op antieke tegels, met name op tegels met voorstellingen die te maken hebben met de zee.


Vroeg 17e eeuwse tegel met de voorstelling van een naakte vrouw, Vrouwe Fortuna, die op een globe in een schelp staat, houdt met beide handen een zeil en teugels vast waarmee ze door een zeedier (zeeolifant?) naar rechts wordt voortgetrokken in een door parallelle zigzaglijnen weergegeven zee.Bodemvondst: Rotterdam 
Historisch Museum Rotterdam

De Fortuin wordt over het algemeen voorgesteld als een vrouw met wapperende haren op een (wereld)bol; in haar handen houdt zij een doek, dat wil zeggen een huik of zeil, dat zij naar de wind laat hangen.


Oudewater, Markt.
Het huis "de Ark" uit de 2e helft van de 16e eeuw, 
geboortehuis van de protestantse theoloog Arminius, 
met Vrouwe Fortuna bijzonder fraai uitgevoerd in zandsteen.

startpagina

vertellingen kleipijpen fotoboek kleipijpen vertellingen antieke tegels fotoboek antieke tegels auteur