22 Februari 2014     Raakt de  krooneendenpopulatie van de Vinkeveense Plassen steeds meer gedomesticeerd? 

Krooneenden in Nederland
Het Vinkeveense Plassengebied en omgeving (Botshol) staat al vanaf de 50-er jaren van de vorige eeuw bekend als een belangrijk broed- en overwinteringgebied voor krooneenden. Krooneenden eten bij voorkeur waterplanten die in sloten en plassen groeien met een goede waterkwaliteit. En daarvoor kunnen ze prima terecht in de Vinkeveense Plassen en het Botshol  want het water is er kraakhelder en goed van kwaliteit. Juist vanwege die goede waterkwaliteit zijn delen van deze plassen massaal begroeid met de waterplanten kranswier(chara spec.) en bronmos (fontinalis antypiretica). 

Krooneenden broeden bij voorkeur in open polders en plassen waar oeverstroken bestaande uit moerasplanten aanwezig zijn. Daar wordt in genesteld. In 1942 werd het eerste broedgeval voor Nederland vastgesteld. Vooral de Utrechts/Hollandse veenplassen rond de Vinkeveense Plassen en ook de Randmeren bij het Ysselmeer  en het Zwarte Meer waren met name in trek bij genoemde soort. Lange tijd schommelde het aantal broedparen in Nederland tussen de 30 en de 65 paar. In de loop van de zeventig jaren begon het Nederlandse broedbestand zelfs weer af te nemen.  Maar sinds 1990 is er sprake van een flinke opleving. Het aantal broedparen wordt inmiddels geschat op 450-500 paar (bron SOVON broedvogels in Nederland 2010).



Een woerd krooneend komt af op het uitgestrooide brood.

  
Foto links: Vijf van de in totaal 14 stuks krooneenden liggen te wachten tot er iemand brood gaat voeren.
Rechts: een woerd krooneend.

Broodetende krooneenden.                  Raken de Vinkeveense krooneenden 
meer en meer gedomesticeerd?


Broodetende krooneenden en grauwe ganzen op de Vinkeveense Plassen.


Boven en onder: een gedeelte van een groep van ongeveer 80 krooneenden. Opvallend veel woerden in vergelijking
met het aantal vrouwtjes eenden.


Een goede vriend van mij woont in het Vinkeveense Plassengebied. Tijdens een gesprek half maart 2012 met hem werd mij verteld dat er in de wintermaanden regelmatig een 100 stuks krooneenden op het door hem uitgestrooide brood af komen. In eerste instantie wilde ik dat niet geloven totdat ik het persoonlijk meemaakte. De lokale bewoners voeren regelmatig brood aan eendachtigen waaronder dus krooneenden, meerkoeten en (grauwe) ganzen. Ik heb er zelf bij gestaan en ik stond er in opperste verbazing naar te kijken. Een groep van ongeveer 75 stuks krooneenden die op  het brood afkwam. Ondanks de aanwezigheid van aaneengesloten tapijten van bronmos (waterplant) ter plekke, waar ze verzot op zijn, kozen de krooneenden toch voor het uitgestrooide brood. Ze waren ook helemaal niet schuw. De krooneenden kwamen soms tot een meter afstand om toch maar een stukje brood te pakken kunnen krijgen. Foto's zijn gemaakt op 14 en 19 maart 2012. Wat later in het voorjaar verdwijnen de krooneenden om vervolgens weer in het najaar terug te komen.

Ik sta voor de volgende twee vragen: Behoren de Vinkeveense (op het brood afkomende) en zich in de wintermaanden zeer tam gedragende  krooneenden tot de huidige broedvogelpopulatie van de Vinkeveense Plassen/Botshol en omgeving? 

En dan de tweede vraag: Ook op de Reeuwijkse Plassen verblijft al een aantal jaren een kleine
broedpopulatie krooneenden In de wintermaanden ontbreken krooneenden in het Reeuwijkse Plassengebied.  Ze verschijnen in het vroege voorjaar, broeden in het Reeuwijkse Plassengebied met name op de plassen Ravensberg - plas Broekvelden. Ook de in Reeuwijk verblijvende  krooneenden gedragen zich nogal tamachtig. Ik vraag me dan ook af of het wellicht niet om "Vinkeveense" krooneenden gaat die na de winter terugkeren naar de  Reeuwijkse Plassen. "Reeuwijkse" krooneenden voeden zich in Reeuwijk met de op de surfplas massaal groeiende waterplanten smalle waterpest (Elodea nuttallii) en draadwier.

Als we het over de Nederlandse (broed)populatie krooneenden hebben praten we uiteraard over een wilde populatie. Met mijn recente ervaring krijg ik steeds meer het gevoel dat een deel van die populatie, en dan met name het Vinkeveense deel ervan steeds meer gedomesticeerd aan het raken is.

 


Tussen de (brood etende ) krooneenden zwom ook een vrouwtje met een ring om van het Vogelringstation Arnhem.

De ring aan de poot wat verder uitvergroot.

De ring nog verder uitvergroot. Te lezen zijn de cijfers 52864


         
Man en vrouw krooneend. Links het vrouwtje, rechts de woerd.



Het lijkt erop dat hier een woerd krooneend dood in het water drijft maar niets is minder waar. De mannetjes krooneend was even
voor ik afdrukte onder gedoken om een pluk bronmos op te duiken en is nu bijna boven water. Het vrouwtje houdt de situatie goed in de 
gaten en zal als de woerd weer volledig is bovengekomen de pluk waterplanten aangeboden krijgen door de mannetjes eend.




Close up van een krooneend woerd met de waterdruppels nog op zijn lichaam net na het duiken naar zijn 
geliefde voedsel bronmos.


          
Krooneend woerd met een close up van zijn prachtige koptekening, in dreighouding tegenover een andere woerd krooneend.


Mannetje krooneend dobberend op de golfjes onder een strakblauwe lucht.


Vervolg. Opnieuw een bezoek
gebracht aan de Vinkeveense Plassen eind Januari
2014.           

Kruisingsvorm witoogeend tussen de (Vinkeveense) krooneenden


Het is eind Januari 2014. Nog steeds komt een flinke groep krooneenden schooieren om brood
bij een kennis van mij die aan de plas woont. Nieuw voor mij was dat zich tussen de krooneenden ook twee "witoogeenden"
bevonden en een zwarte zwaan. Het gaat niet om echte witoogeenden maar om een kruisingsvorm. Van Sjoerd Dirksen, 
(onderzoekt al jaren de krooneendenpopulatie op Vinkeveen) kreeg ik een mail dat het w.s. om kruisingen gaat tussen 
krooneend - tafeleend. Ook zij zijn verzot op brood. 

"Witoogeend" woerden zwemmend in zonovergoten water.
  
"Witoogeenden".


"Witoogeenden" en een kokmeeuw in winterkleed in afwachting of er nog iets te kanen valt.

  
   
Eind Januari 2014 Een groep krooneenden en een paar wilde eenden in afwachting van de voedertijd (met brood).


Brood is uitgestrooid. Krooneenden, "witoogeenden", wilde eenden en een meerkoet  doen hun best om er wat van 
te pakken te krijgen.


Er wordt flink gekibbeld om een paar stukjes brood tussen krooneenden, "witoogeenden" en wilde eenden.


De laatste kruimeltjes brood worden zelfs niet versmaad. 


Close up van woerd krooneend.


Een woerd krooneend draait al baltsend rond een wijfje krooneend.


Ook een zwarte zwaan kwam eens kijken of er nog een stukje brood was te verkrijgen.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen