3 november 2011       Gruttonieuws reservaat polder Stein in Reeuwijk.
Goed broedsucces voor grutto en verschillende andere weidevogelsoorten.

Wat is je (vogel)referentie?
De voor de Nederlandse weilanden zo karakteristieke Koning der weidevogels de grutto was ooit algemeen, maar daalt nu rap in aantal. Voor de grutto verdwenen kemphaan en watersnip uit het boerenland, maar ach, dat is al veertig jaar geleden, dus wie kan dat nog schelen, wie weet dat nog? (Mayenburg dus wel want hij heeft ze nog meegemaakt als broedvogel en er zelfs nesten van gevonden). Leeuweriken zijn grotendeels maar nog niet helemaal vergeten. Hoewel, wie ze niet hoort, zal ze misschien niet meteen missen. Wie er dan één hoort, denkt vast: 'hé, een leeuwerik, da's lang geleden'

Er zijn zelfs natuurbeschermers die vinden dat uitsterven er nou eenmaal bij hoort. Dat de natuur dynamisch is en dat er ook soorten bij komen. Ja, ja. Er verdwijnen soorten, eerst de gevoelige en kieskeurige. De minder kieskeurigen houden het langer vol en een paar zeer gemakkelijke, ambivalente opportunisten nemen de ruimte in. Kieskeurige weidevogels als watersnip en kemphaan zijn inmiddels zo goed als weg; grutto, kievit en veldleeuwerik zijn nu aan de beurt. Opportunisten als zwarte kraai en, en, en, tja, eerst hadden we nog kauw, ekster, huismus en spreeuw, maar zelfs die gemakkelijke kostgangers lijken volgens onderzoek van SOVON ondertussen op hun retour te zijn.

 

Het weidevogelseizoen is bijna al weer afgelopen dus kan de (voorlopige) balans worden opgemaakt over het verloop van het broedseizoen. Dat het al een aantal jaren niet goed gaat met onze weidevogels op het agrarische grasland is bij de meeste mensen bekend. 

Het afgelopen voorjaar van 2011 heb ik in verschillende polders rond de Reeuwijkse Plassen veel aandacht besteed aan het broedsucces van grutto's op agrarische graslanden. Het ontbreken van dit broedsucces is een belangrijke factor waarom de Nederlandse broedpopulatie zo hard aan het afnemen is. Voor een aantal reservaten die specifiek voor weidevogels beheerd worden is er gelukkig een ander verhaal.


Vliegvlugge jonge grutto

 

Wel broedsuccesvolle grutto's in reservaat Stein Noord

De verwachting dat er na het instellen van een (hoog)waterpeil in het reservaat polder Stein veel meer grutto's zouden gaan broeden is tot op heden nog niet bewaarheid. De laatste 5 jaren schommelt het aantal grutto's wat in Stein broedt zo tussen de 25 en 42 paartjes (tellingen Nico de Bruin en Freek Mayenburg). Op een oppervlakte van 153 hectare is dat niet een echt indrukwekkend aantal. Er is wel sprake van toename maar die gaat maar langzaam. Toch is er sprake van een successtory in die zin dat de grutto's die in Stein broeden al verschillende jaren prima broedsuccessen hebben. Een flink aantal van de gruttokuikens die in de polder Stein geboren worden komt ook vliegvlug en dat is zo onderhand in het Groene Hart van West-Nederland (en het gehele Nederlandse Gruttoland) tamelijk uniek.
De Nederlandse grutto broedpopulatie daalt in een rap tempo omdat er veel te weinig kuikens vliegvlug worden. Niet in Stein dus want daar worden wel voldoende gruttokuikens vliegvlug zo is mijn ervaring van de laatste drie jaar. Het bewijs daarvoor werd geleverd via uitgevoerde alarmtellingen eind Mei/tot half Juni. Omstreeks dat tijdstip hebben de meeste gruttoparen kuikens en ze beschermen die kuikens door luid te alarmeren. De alarmtellingen in Stein(uitgevoerd tussen eind mei tot half juni) lieten zien dat het aantal alarmerende paren met kuikens ruimschoots boven de helft lag van het aantal wat zich als broedvogel had gevestigd.
Onze Nederlandse grutto's moeten jaarlijks minimaal 0,7 jong per paar groot brengen wil de populatie op peil blijven. Die 0,7 paar (en dat is al diverse jaren zo) ligt voor bijna heel Nederland een stuk lager hoewel er gelukkig ook nog een beperkt aantal gebieden zijn waar deze norm wel wordt gehaald. Zo ook in het reservaat polder Stein Noord! (en de Voorofsche polder!)

 



Reservaat polder Stein Noord heeft een oppervlakte van 153 hectare. De dichtheid aan broedterritoria van weidevogels bedroeg in het voorjaar van 2011 ruim 1 paartje per hectare. 

Verdeeld over de verschillende soorten weidevogels ging het om de volgende aantallen: 
Polder Stein: (bron:Staatsbosbeheer - Nico de Bruin - Freek Mayenburg).

Soort Polder Stein Noord Reeuwijk Voorofsche polder Boskoop
Oppervlakte  153 ha. 31 ha.
Eigenaar Staatsbosbeheer Stichting Zuid-Hollands Landschap
Kievit 76 31
Grutto 42 66
Tureluur 6 10
Scholekster 10 6
Slobeend 7 3
Zomertaling 2 0
Kuifeend 17 13
Krakeend 12 2
Bergeend 8 0
Tafeleend 1 0
Wintertaling 5 0
Visdief 0 16
Veldleeuwerik 4 0
Totaal 190 147
telmethode kartering BMP nestvondsten

Reservaat Voorofsche polder heeft een oppervlakte van 31 hektare. De dichtheid aan broedparen van weidevogels in het voorjaar van 2011 was spectaculair, bijna 5 paren per hectare. Ook het broedsucces was goed. Er zijn veel kuikens vliegvlug geworden.

Voorofsche polder: (bron: F. Versluis e.a. vrijwillige weidevogelbeschermers).


Kaart van de Voorofsche polder uit 1768 (Hoogheemraadschap van Rijnland).
De polder ligt  westelijk van de Gouwe ingeklemd tussen Waddinxveen en Boskoop.
De kaart is gedraaid. Noord moet eigenlijk zuid zijn.


De Voorofsche polder in het vroege voorjaar. Voor de broedtijd is een perceel in gebruik als 
gruttoverzamelplaats.

 


Waterstand en beheer polder Stein
Het reservaat heeft sinds 2006 in verhouding met de omringende polders een hoge waterstand. Niet alleen in de wintermaanden maar ook in de zomerperiode wordt het water vrij hoog gehouden. De hoge waterstand is niet alleen gunstig voor (weide)vogels. Ook de plantenwereld profiteert er van en verder droogt de venige bodem niet uit. Het agrarisch gebruik van het reservaat (153 ha) bestaat voor ongeveer 70% uit hooiland en 30% uit weiland dat wordt beweid met jongvee of schapen. Melkvee komt niet in het reservaat. De maaidatum van de hooilanden ligt op 15 juni, een laat tijdstip wat gunstig is voor jonge weidevogels zodat ze prima kansen om vliegvlug te worden. Het bewijs daarvoor liet ook het voorjaar van 2011 weer zien.

Waterstandverhoging reservaat Stein en weidevogels
De ervaring vanuit andere weidevogelreservaten met een hoog waterpeil leert dat door het vernatten deze gebieden aantrekkelijker worden als broedplaats voor (weide)vogelsoorten. Ook voor de polder Stein kan dat geconcludeerd worden. Sinds het verhogen van de waterstand is de weidevogelstand toegenomen. Ook de aanwezigheid van een plasdrasperceel in de polder Stein waar grutto's zich kunnen verzamelen en overnachten speelt daarbij een positieve rol. 
Wat eveneens belangrijk is om de weidevogels duurzaam in het reservaat te houden is voldoende aanbod van voedsel. Percelen zullen regelmatig gemest moeten worden (met ruige stalmest). Gebeurt dit niet of onvoldoende dan zal dit zeker negatieve gevolgen gaan krijgen voor de weidevogels.

Is er voldoende voedsel voor de weidevogels in de bodem?
Er wordt in Stein alleen met ruige stalmest gewerkt. Drijfmest is niet toegestaan. Percelen met een botanische doelstelling blijven onbemest. De vraag is dan ook of er binnen het reservaat voldoende bodemleven aanwezig is om de weidevogels te voeden. Geconcludeerd kan worden dat de bemestingsgraad van de bodem voor grutto's aan de lage kant is. Voor kievit lijkt de voedselsituatie gunstiger gezien de permanente aanwezigheid en het overwinteren in zachte winters van een paar duizend stuks in Stein. Er moet voor kieviten dus voldoende voedsel aanwezig zijn. Kieviten zijn overigens oppervlaktepikkers die hun prooi van de bodem pakken. Naar ik aanneem zitten de prooien voor kieviten in zachte winters zeer hoog in- of net boven het maaiveld door de hoge grondwaterstand.

 

Alarmtellingen grutto's
11 juni 2011
een bezoek gebracht aan het
reservaat Stein Noord langs de Twaalfmorgen in Reeuwijk. Toen ik aankwam werd ik al direct ontvangen door twee gruttopaartjes die door dreigend boven mij te vliegen duidelijk maakten dat mijn aanwezigheid niet gewenst was. Om te weten te komen hoeveel grutto's met jongen er nog aanwezig zouden zijn heb ik een alarmtelling uitgevoerd waarvoor 6 insteken in percelen zijn gemaakt in het reservaat. Dat leverde een totaal op van 17-19 alarmerende gruttoparen, 7-8 tureluurparen, 3 scholeksterparen en een slobeendvrouw met kuikens. Vooral die 17 -19 alarmerende gruttoparen bewezen dat er flink wat gruttokuikens aanwezig moesten zijn die al wat groter moesten zijn, het was immers al 11 juni 2011.


Slobeend met bijna vliegvlugge kuikens. Foto gemaakt op 21 juni 2011. 

 


Verstoring op de gruttoverzamelplaats

De avondtelling van grutto's op 15 juni 2011 in de polder Stein verliep met een paar problemen. Omstreeks 21.30 uur kwam een ballon de rust voor de vogels op de verzamelplaats (en mijn telplezier) vergallen. De ballon liet zich boven de plasdras zakken w.s. met de bedoeling om de recreatieve ballonvaarders wat beter zicht te geven. Veel paniek onder de aanwezige vogels op de plasdras en vee in de polder. De ongeveer 100 grutto's die op dat moment op de plasdras aanwezig waren vlogen weg. Later op de avond, het was al schemerig, liepen mensen de kade op die aan de plasdras grenst waar inmiddels al 500 grutto's waren ingevallen met de bedoeling om hier de nacht  door te brengen. De mensen gingen precies naast de plek staan waar de grutto's op de plasdras stonden. De grutto's allemaal de lucht in. Een grote groep, ongeveer 250 stuks, vloog zuidwaarts en keerde niet niet meer terug naar de plasdras of wellicht pas laat in het donker.

       
Een laaghangende ballon met het registratienummer PH-HGR zorgde op 5 juni 2011 voor veel onrust onder vogels en vee. Men liet 
de ballon bewust laag zakken boven de gruttoverzamelplaats in polder Stein.

 

24 juni 2011. Nog maar een 5-tal hooilandpercelen waren in het reservaat gemaaid. Dit vanwege een regenachtige periode na 15 juni. Op weg naar de avondtelling van grutto's keek ik op een paar plaatsen de polder Stein Noord af naar alarmerende grutto's. Op een beweid perceel liepen drie gruttoparen en elf stuks jonge grutto's waarvan een aantal vliegvlug en een paar bijna vliegvlug. De ouders nog wakend over de jongen. Op een andere plek 5 á 6 paar alarmerende grutto's in hooilanden. Ook hier zag ik af en toe jonge vliegende grutto's. In de buurt van de verzamelplaats ook nog drie alarmerende gruttoparen waarvan een paar twee vliegvlugge jongen bij zich had. Voor de grutto's die in het reservaat hebben gebroed is het positief dat het gewas een week langer is blijven staan want de maaidatum ligt onder normale omstandigheden op 15 juni.

Op de gruttoverzamelplaats zaten 6 vliegvlugge jongen tussen een groepje adulte grutto's. Om 22.00 uur was het aantal grutto's opgelopen naar 200 stuks. 10% daarvan bestond uit vliegvlugge jongen. Daarna was het niet meer mogelijk om jongen van oude vogels te onderscheiden. Om 22.25 uur was het aantal grutto's wat kwam overnachten opgelopen naar 404 stuks.

 

26 juni 2011. Wel wat meer percelen waren op deze datum gemaaid (vooral tegen de avond waren diverse boeren aan het maaien) maar nog steeds stond de 1e snede in het overgrote deel van de polder overeind. Hoorde op een paar plekken nog alarmerende grutto's. Het onderstaande gruttopaar zat vlak langs de Twaalfmorgen. Na een tijdje verdekt opgesteld staan achter een hek bleek dat het gruttopaar een jong had wat hooguit twee weken oud was.

 
Het gruttopaar was zeer waakzaam maar door zijn beschermingsdrang ook uiterst tam. De kleine foto links is genomen 
met de 300 mm lens op een afstand van 8 meter. De foto rechts is genomen met een compact camera vanaf drie 
meter afstand. Mooi is te zien dat de percelen op de achtergrond nog niet zijn gemaaid.


Wakende grutto met op de achtergrond een gruttokuiken wat ook het enige bleek te zijn.



De zon ging onder. Een van de grutto's van het paar met een pul stond nog steeds te waken op een hekpaal. 
Met een insect op de kop.
    
De wakende gruttoman (Twaalfmorgen polder Lang Roggebroek) gunde mij alle tijd om foto's te maken
met op de achtergrond een ondergaande zon.

 


Geschiedenis reservaat polder Stein Noord in het kort.

Omstreeks 1960
Nog zelf meegemaakt. Bontgekleurde bloemrijke hooilanden overheersen. In het voorjaar staan slootkanten vol met dotterbloemen en overblijfselen van het vroegere blauwgrasland. De lucht vol zingende veldleeuweriken. Overal alarmerende graspiepers en hier en daar gele kwikstaarten als broedvogel. De kievit en scholekster ontbreken (nog) vrijwel als broedvogel, her en der komen wel kleine kolonies van broedende grutto's voor. Veel sloten bedekt met een tapijt van krabbenscheer, mooi helder water en de sloten hebben een goede visstand behorende tot het zeelt-snoek-type. Op de krabbenscheer meerdere kolonies zwarte stern broedend bestaande uit vele tientallen paren. 


Veel sloten in de polder Stein Noord waren omstreeks 1960 nog bedekt met krabbenscheer. Zwarte
sterns broedden in die tijd nog niet op kunstvlotjes maar op krabbenscheer. Op de achtergrond de spoorlijn 
Utrecht-Rotterdam/Den Haag.

Het "Land van Steijn" beroemd om het voorkomen van vele honderdduizenden wilde kievitsbloemen en een grote soortenrijkdom aan schraallandplanten waaronder (rond de 2e wereldoorlog nog) duizenden harlekijnorchissen. De polder nog zonder de zomerganzensoorten grauwe- en brandgans en ook s'-winters nog zonder smienten en kleine zwanen.

Omstreeks 1980
Polder Stein dreigt te verdrogen. Het water wordt om landbouwkundige redenen laag gehouden. Krabbenscheer neemt hard af en daarmee ook de zwarte sterns. Ook het aantal wilde kievitsbloemen neemt zienderogen af evenals de schraallandflora en de weidevogels. Met name het aantal weidevogels is dramatisch gedaald. Nieuw verschenen zijn wintergasten als smient en kleine zwaan. De polder nog zonder de zomerganzensoorten grauwe- en brandgans. De eerste grondaankopen worden in Stein Noord gedaan met als doel van de polder reservaat te maken. Staatsbosbeheer zal als beheerder gaan fungeren. Boeren uit de omgeving voeren het (aangepaste) beheer uit. De eerste grote zilverreigers verschijnen in de polder vanaf de 90-er jaren. 

Voorjaar 2011
Na afronding van de Herinrichting Driebruggen komt de polder Stein Noord voor 100% in eigendom en beheer bij Staatsbosbeheer. Het peilbeheer wordt in 2007 aangepast. Het hogere zomer- en winterpeil moet verdroging tegen gaan en de terreincondities voor plant en dier die van een vochtige tot natte bodem houden verbeteren. Wel blijft de waterkwaliteit een punt van zorg, niet alleen voor Stein maar voor de hele omgeving met name ook de aangrenzende Reeuwijkse Plassen. De afname van de wilde kievitsbloem gaat onverminderd door en het lijkt erop dat dit bolgewas zijn langste tijd heeft gehad in het Land van Steijn. Er vindt geen verjonging meer plaats. Kleine zwanen gebruiken Stein niet meer als overwinteringgebied. Smienten wel, door de vernatting zijn de aantallen fors toegenomen, tot wel 6000 exemplaren zijn op een dag geteld. Grote zilverreigers zijn in de winterperiode vaste bewoners geworden in Stein. Overdag zijn altijd wel een stuk of vijf vissende grote zilverreigers te zien. De laatste jaren is er een slaapplaats gevestigd waar tussen de 15 en 25 stuks overnachten. 

 

Biodiversiteits-ontwikkelingen in de Polder Stein periode 2006 t/m 2011

Freek Mayenburg kent de polder Stein Noord bij wijze van spreken als zijn broekzak. Hij is er in de buurt geboren en
volgt al 50 jaar de natuurontwikkelingen in deze polder. Hij komt nog steeds regelmatig in de polder Stein maar nu als vrijwilliger voor Staatsbosbeheer. Hij volgt en rapporteert er de meest in het oog springende ecologische veranderingen. Onderstaand een opsomming van de belangrijkste zaken die hem de laatste vijf jaar zijn opgevallen.

1.     Er is een forse afname gaande van de grassoort gestreepte witbol (holcus lanatus) sinds het verhogen van de waterstand.

2.     Ontwikkelingen oevers (scherpe zegge-gele lis type. Minimaal tien oevers waren in het voorjaar 2010 prachtig geelgekleurd door het massaal voorkomen van gele lis. Het gebruik van de maaikorf met messenbalk speelt een positieve rol want de wortels worden door het maaikorven gespaard. Niet alleen scherpe zegge breidt zich uit. Ook pluimzegge, hoge cyperse zegge, zwarte zegge (zelfs blaaszegge en snavelzegge maar deze soorten zijn zeldzaam) zijn begeleidende plantensoorten die inmiddels zijn aangetroffen in de oevers van het scherpe zegge/gele lis type.

3.     Dotters zijn zo goed als verdwenen in de polder Stein. Nog maar een enkele pol siert in het voorjaar de oevers. Dotters horen thuis in het grote zeggentype. Om versneld dotters terug te krijgen in de polder Stein zijn in het afgelopen voorjaar zaden uitgestrooid die in polders in de buurt zijn geoogst.

4.     De vernatting van de polder heeft er wel toe geleid dat de laatste relicten van blauwgrasland vegetaties die in een paar laaggelegen oevers groeiden zijn verdwenen (ze zijn verzopen).  Schraallandsoorten als moerasviooltje, ster- en blauwe zegge, waternavel en tormentil lijken verdwenen te zijn.

5.     Het voedselrijke liesgrastype komt nog steeds voor langs diverse oevers . Toch is er  positief nieuws want een aantal "liesgras-oevers" begint zich langzaam maar zeker steeds meer naar het gele lis/scherpe zegge type te ontwikkelen. Tenminste als de (zomer)ganzen geen roet in het eten gooien met hun massale aanwezigheid.

6.     Weidevogelaantallen voorjaar 2011.  Grutto 42 paar, tureluur ca. 6-8 paar, scholekster 10 paar en kievit 76 paar. Alarmtellingen half/eind Juni uitgevoerd door Freek bevestigen dat grutto’s in Stein voldoende vliegvlugge jongen hebben grootgebracht als dat wordt gerelateerd aan het getal van 0,7 jong wat per paar nodig is om de soort op peil te houden. Het aantal broedende grutto’s is de laatste jaren vrij constant (25 - 42 paar). De verwachting was dit het er meer zouden worden maar dat is tot op heden nog niet bewaarheid.

7.     De vijf jaar geleden aangelegde plasdras in Stein vervult een belangrijke functie als gruttoverzamelplaats. Ook doortrekkende vogels maken er graag gebruik van. Zo ook twee zeldzame poelruiters in de zomer van 2010.
Voor en na het broedseizoen komen vele honderden grutto’s op de plasdras slapen. Na het afgelopen broedseizoen zijn veel avondtellingen gedaan om een indicatie te krijgen over broedsucces van grutto’s. Er verschenen nogal wat vliegvlugge gruttojongen op de plasdras eind juli-begin Augustus 2010. Nederland Gruttoland, bij monde van Gerrit Gerritse, was nogal onder de indruk van de van de verzamelde gegevens en heeft gevraagd om gebruik te mogen maken van deze informatie voor een artikel in het blad LIMOSA.

8.     Verschillende gras/hooilanden in Stein beginnen langzaam maar zeker bloemrijker te worden. Er is een toename van pinksterbloem, veldzuring, scherpe- en kruipende boterbloem.

9.     De vegetatie op een aantal graslandpercelen wordt ijler. Gunstig voor weidevogels in de kuikenperiode.

10. Uitbreiding pitrus stabiliseert zich. Althans dat leek er op. Maar dit jaar is deze soort toch op diverse  percelen verschenen waar de soort niet stond. Met name op percelen die vorig jaar door het vee en late beweiding erg kapot gelopen zijn. Ook op plaatsen waar vergraving of plaggen plaats heeft gevonden of waar grote hoeveelheden bagger zijn gedeponeerd verschijnt veel pitrus.

11. Verruiging. Dat is wel zorgelijk. Sterke uitbreiding fluitenkruid op een aantal percelen vooral tegen de spoorlijn aan. Ook is er sprake van toenemende verruiging met o.a. grote brandnetel, akkerdistel, hondsdraf en krul- en ridderzuring op diverse percelen. Oorzaken: extensivering van het beheer, maar ook de grote hoeveelheden ganzenstront zijn negatief en belemmeren de gewenste vegetatieontwikkeling.

12. Kleine zwanen laten de polder Stein de laatste paar jaar echt links liggen.

13. Steeds grotere aantallen smienten gebruiken de polder Stein als pleisterplaats. Tot 6000 stuks zijn geteld. Omdat het er in het najaar rustig is en jacht ontbreekt pleisteren ze permanent in Stein.

14. Sinds de waterstand omhoog gebracht is verblijven er in het najaar weer grote(re) aantallen kieviten. Ook in het najaar van 2010. Het ging om 5000 kieviten. Het permanente verblijf in de polder zolang het niet vriest bewijst dat er voldoende voedsel aanwezig is.

15. De ooit zo algemeen voorkomende wilde kievitsbloem in de polder Stein staat op het punt van uitsterven. Er vindt geen verjonging meer plaats en de huidige terreincondities  voor dit bolgewas zijn slecht. Er loopt inmiddels een proef. Zaad wat in een polder in de directe omgeving gewonnen is waar nog wel wilde kievitsbloemen voorkomen is uitgezaaid in een paar stukjes in Stein/Lang Roggebroek die zijn geplagd.

16. Sloten met het Krabbenscheer-puntkroos-type die ooit zo algemeen waren in Stein zijn nu vrijwel verdwenen. Voorjaar 2010. In het reservaat een slootje  met nog maar een kleine groeiplaats van ongeveer 10mtr2. Wel is er sinds kort een kleine nieuwe groeiplaats van krabbenscheer in de polder Kort Roggebroek via herintroductie.

17. Stein is overwinteringsgebied van grote zilverreigers. Er is in de polder ook een kleine slaapplaats waar grote zilverreigers in het najaar overnachten. Tot maximaal 25 stuks.

18. Nieuwe vondsten van planten van de laatste jaren in het reservaat zijn o.a. grote ratelaar (voorjaar van 2010 op een hooilandperceel nabij de Steinse Kade), goudknopje op de plasdras gruttoverzamelplaats (voorjaar 2011) en muizenstaart in 2010 (vochtige ingang van een perceel in Lang Roggebroek).


Close up met een aantal planten van goudknopje(Cotula coronopifolia) groeiend tussen veenwortel.


Close up van bloeiende exemplaren van muizenstaart (Myosurus minimus).

Meer zien over hoe bloemrijk de polder Stein begint te worden klik hier

 


Vliegvlugge jonge grutto's
Pas in de loop van de maand juni beginnen vliegvlugge grutto's te verschijnen op de plas-dras verzamelplaats in Stein blijkt uit meerjarig verzamelde telgegevens. Het duurt 4-6 weken voordat gruttokuikens vliegvlug zijn. De oudervogels blijven vrij lang bij de jongen ook als deze als vliegvlug zijn. Uiteindelijk laten ze de jongen achter die eerst nog een tijdje overdag in polders als groepen rondzwerven en s'-avonds naar verzamelplaatsen komen om er te overnachten.

Grutto's na het broedseizoen.
De volwassen grutto's blijven na het broedseizoen nog een tijdje hangen in de buurt van broedgebieden. Ze vormen groepen die overdag te vinden zijn op vers gemaaide graslanden. Op die percelen is de bodem nog wat vochtig en daardoor gunstig om voedsel in de bodem te vinden. Tegen de avond trekken de grutto's naar plasdras plekken om er te overnachten. In de loop van juni komen daar de 1e jaars grutto's ook bij. Op dat tijdstip zijn de meeste volwassen grutto's al weggetrokken naar andere gebieden.



Nieuw verschenen in de polder Stein is 
de grote ratelaar (Rhinanthus angustifolius).

 

Broedsucces weidevogels in het voorjaar 2011 op agrarische graslanden zeer matig.

Grutto alarmerend.

Het met de verrekijker of telescoop afspeuren van polders op het voorkomen van alarmerende weidevogels in de laatste week van mei/begin juni  geeft een goede indicatie over broedresultaten. De meeste nesten zijn dan uitgebroed dus als het allemaal goed is gegaan scharrelen er heel wat kuikens rond waarvan de ouders alert reageren bij gevaar. Blijdschap en teleurstelling wisselden elkaar af op mijn (dagelijkse) zwerftochten door de poldergebieden rond de Reeuwijkse Plassen. 
Blijdschap als ik in een agrarische polder flinke aantallen weidevogels hoorde alarmeren ten teken dat er kuikens aanwezig waren. Teleurstelling in agrarische polders waar weidevogels wel genesteld hadden maar waar het volkomen stil was ten teken dat er geen of nauwelijks broedsucces was..



Kievit alarmerend.

Tureluur alarmerend.

Deze gruttoman alarmeerde op 24 juni 2011 nog steeds in reservaat polder Stein. De kuikens waren al vliegvlug maar de ouders hadden nog steeds de zorg voor de jongen. De man vertoont veel slijtage aan het verenkleed, vooral in het bruin aan hals en borst. De eerste tekenen van het overgaan naar winterkleed beginnen al zichtbaar te worden.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen