16 mei 2011   
Grauwe gans als Groene Hart product en weinig alarmerende grutto's

De grauwe gans als Groene Hart product

Grauwe gans met kuikens.

De afgelopen jaren is de schade aan landbouwgewassen vooral door overzomerende grauwe ganzen sterk toegenomen. Als voorbeeld: naar ik mag aannemen zal het U ook opgevallen zijn die grote aantallen grauwe ganzen met kuikens welke momenteel op en rond de Reeuwijkse Plassen rondzwemmen. Daarom heeft de provincie Zuid-Holland een ontheffing verleend voor het doden van overzomerende grauwe ganzen en brandganzen, ter voorkoming of beperking van schade aan landbouwgewassen. Het aantal grauwe- en brandganzen zal men fors gaan verminderen via afschot. 

Slimme handelslui in Het Groene Hart onderzoeken nu de mogelijkheid om ganzenbouten als Groene Hart product op de markt te brengen. Op bovenstaande foto zwemmen genoeg exemplaren voor minimaal 19 broodjes warm grauwe gansvlees of 50 grauwe ganskroketten.

 

Gapende grutto en globale indruk van het gruttobroedsucces rond de Reeuwijkse Plassen voorjaar 2011

Gapende gruttoman.

Ik had het al eens eerder gezien. Een gapende grutto waarvan de bovensnavel tijdens het gapen kromt. Maar op de foto vastleggen was mij tot op heden niet gelukt. Nu dus wel. Deze grutto stond op de verlichtingsbak bij een minigemaaltje wat de polder droog moet houden te waken over zijn kuikens. In de polder Reeuwijk zuidelijk van RW A-12. Het gemaaltje heeft men nog niet zo lang geleden gebouwd om daarmee het polderpeil fiks naar beneden te kunnen brengen. Gunstig voor de grasgroei maar minder gunstig voor echte natuur waaronder dus grutto's.

Af en toe schreeuwde de gruttoman naar zijn kuikens met het bevel om in dekking te blijven. Mijn aanwezigheid werd na een tijdje geaccepteerd en de grutto(man) negeerde mij volledig. De kuikens werden ook niet meer gewaarschuwd en na een tijdje zag ik twee stuks gruttogrut van amper een week oud rondsjouwen door het lange gras. Het is natuurlijk ook een hele klus voor oudergrutto's om na het uitkomen van de eieren ruim vier weken lang de hele dag door in de gaten te houden of er geen predators zijn die het hebben voorzien op hun kroost. 

Logisch dus dat zo'n grutto op een gegeven moment tijdens die lange klus even een gaapje moet doen. Dat was mijn moment. Kon er een foto van maken en daarmee had ik het bewijs dat gapende grutto's de bovensnavel kunnen krommen. Ook bij het voedsel zoeken heb is dat al eerder geconstateerd. 


Wakende en alarmerende grutto's

Rondkijkend of er geen gevaar dreigt.

Half mei is de beste tijd om grutto's te tellen want dan zijn de meeste nesten uitgebroed en alarmeren de grutto's goed. Dat doe je door insteken te maken in graslandpercelen en het aantal alarmerende grutto's te tellen en door twee te delen. Ook kun je goed gebruik maken van overvliegende zwarte kraaien, blauwe reigers en buizerds. Die zijn gek op een jong weidevogeltje en daar reageren de ouder weidevogels op door ze aan te vallen. Op die manier krijg je een goede indruk over het aantal gruttoparen wat kuikens heeft.

Wat mij opvalt (een trend die al jaren gaande is) is dat ik bij alarmtellingen steeds minder grutto's aantref.  Het wordt stiller en stiller  in veel polders in het Groene Hart. Steeds minder alarmerende grutto's kom ik half mei tegen in polders die, na gemaaid te zijn (dit jaar de eerste twee weken in mei), er als kale biljartlakens bij liggen. Steeds minder broedsucces dus en uiteindelijk leidt dat ook naar steeds minder grutto's.

Ik ben blij dat er nog een paar uitzonderingen zijn. Dat zijn o.a. poldergebieden waar men aan agrarisch natuurbeheer doet zoals bij de Agrarische Natuurverenigingen Weide & Waterpracht, Ruigeweide en de Parmey. En verder niet te vergeten de verschillende reservaatgebieden o.a. de polder Stein in Reeuwijk en de Voorofsche polder bij Waddinxveen waar het broedsucces door uitgesteld maaibeheer wel goed is.

Jammer genoeg heeft het agrarisch natuurbeleid niet tot die resultaten geleid waarvoor het was bedoeld. Het op peil houden van de Nederlandse gruttobroedpopulatie lukt niet omdat het jaarlijkse broedsucces van grutto's in de meeste agrarische graslandgebieden onvoldoende is (overigens wel met de opmerking dat als er geen agrarisch natuurbeheer was opgestart de afname van weidevogels nog harder zou zijn gegaan). 

Wel wordt er binnen het agrarisch beheer gewerkt om betere overlevingkansen te realiseren voor weidevogels. De oppervlakte kuikenland met uitgestelde maaidatum is aanzienlijk uitgebreid. Of dit voldoende is zal zich moeten bewijzen. Wat mij wel opviel op de in de 1e helft van mei gemaaide percelen was dat er amper vluchtheuvels aanwezig waren blijven staan. Dit terwijl er in die periode nog heel wat nesten met eieren (zeker van grutto's) aanwezig moesten zijn.


Druk schreeuwend om de kuikens te waarschuwen weg te duiken voor gevaar.

Waken en indringers aanvallen ter verdediging van de kuikens is een, maar er moet af en toe ook even gerust worden.

 

Grutto's vallen aan als spitfires


Alarmerende grutto's







Op een gegeven moment kwam een van de  grutto's binnen een afstand van minder dan 5 meter. 
Probeer dan maar eens met een 300 mm telelens zo'n snel viegende grutto scherp te stellen. Vrijwel onmogelijk
maar deze foto is wel aardig.

Grutto's waarvan de eieren op het punt van uitkomen staan of als ze kuikens hebben reageren heel fel. Ze vallen indringers aan, ook mensen. Ze komen dan luid schreeuwend op je af en scheren vlak over je hoofd ten teken dat je weg moet wezen. Door het alarmeren van de oudervogels drukken de jongen zich in het hoge gras. Ze worden pas weer actief als de rust is teruggekeerd en de ouders aangeven dat de kust veilig. Een paartje grutto's "viel mij aan" terwijl ik over de weg fietste wat grenst aan een belangrijk weidvogelreservaat. Het waaide op die dag nogal hard dus gunstig om foto's te kunnen maken van de vlak om mij heen cirkelende grutto's. Normaal gesproken is het fotograferen van vogels een moeilijke zaak maar nu bleven de alarmerende grutto's door de harde wind min of meer langer op een plek hangen.

 

 

Moeraswederik

Moeraswederik (Lysimachia thyrsiflora) is een middelhoge, onvertakte moerasplant die ik op steeds meer vochtige plaatsen in het Groene Hart tegenkom. Deze voorzomerbloeier behoort, naast de wilde kievitsbloem, tot mijn meest favoriete plantensoorten. De bloemen zijn verenigd tot dichte goudgele op wilgenkatjes lijkende trosjes. Het extensiveren van het slootkantbeheer de laatste jaren is de oorzaak van het steeds meer verschijnen van deze plantensoort in oevers van agrarische percelen waar aan slootkantbeheer wordt gedaan. Ook in reservaatgebieden doet deze plant het uitstekend. Ze worden soms ook te koop aangeboden in tuincentra. Moeraswederik groeit in zijn natuurlijke milieu vrijwel altijd samen met zeggensoorten als scherpe- tweerijige, zwarte- dan wel oeverzegge en de grassoort reukgras. Ook op plaatsen waar veel gele lis groeit is deze plant te vinden.


 



Een paartje canadaganzen met kuikens met op de achtergrond gele lissen in bloei.

 


Raadselplant. Stuur een reactie !!!

Voor de echte plantenkenner zal het geen al te groot probleem zijn verwacht ik. Deze plant heeft een kenmerkende bloeiwijze: de binnenste bloempjes van de platte tuil zijn vruchtbaar, de buitenste bloempjes met grote bloembladen zijn niet vruchtbaar en laten het geheel op een grote bloem lijken. De bloemen ruiken lekker en de vruchten worden door vogels gewaardeerd.

Weet U het antwoord. U mag reageren: klik op E-mail

 

Kleine karekiet

Zingende kleine karekiet in een rietstengel. Kleine karekieten zijn samen met rietzangers de algemeenste moerasvogels 
in het Reeuwijkse Plassengebied.

 

 


Krakeenden broeden later dan wilde eenden. Ik heb (14 mei 2011) nog geen wijfjes met kuikens gezien maar verwacht de eerste 
wel binnenkort te zullen gaan zien.

 



  

De twee knotwilgbroedende scholeksters hebben kuikens. Op de foto links zitten de jongen er warmpjes bij onder 
de vleugels van een van de ouders. Op de foto rechts houdt een ouder een oogje in het zeil.

Af en toe werd door de man gekozen voor de pruik van de knotwilg die inmiddels al fors begroeid is met eenjarige loten.

"Mijn" twee in de Goudse Hout op knotwilgen broedende scholeksters hebben inmiddels kuikens. Ik zag de twee families vanmorgen in de buurt van de knotwilgen waar ze op gebroed hebben rondscharrelen met kuikens. Is het broeden van scholeksters op knotwilgen al een opmerkelijk iets, er zijn meer vreemdgangers zoals onderstaande kokmeeuw. Een paartje heeft als nestplaats gekozen een (dode) elzenknotboom. Op de Sloeneplas in Reeuwijk.



Kokmeeuw broedend op nest in (dode) geknotte els




Op de plas Broekvelden broeden honderden kokmeeuwen op eilandjes die (nog) niet weggespoeld zijn. Deze kokmeeuwen zitten op overgebleven paaltjes van eilandjes die inmiddels wel in de golven zijn verdwenen.

 

Zilverplevier doet de surfplas aan

Zilverplevier aan de 'grond' in het Groene Hart. Dat zie je niet veel. Een paar keer per jaar hoor ik wel de roep van een overvliegende vogel in de trektijd of verblijft er een tijdelijk op een plasdras. Dit exemplaar koos er voor om even de plas Broekvelden in Reeuwijk aan te doen. Uitrustend op een paaltje. De vogel is in overgangskleed naar het zomerkleed toe.

 

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen