homepage
Van de hier onder gepresenteerde  tegels is het grootste deel afkomstig 
uit de handel en openbare en particuliere collecties.

Over duiventorens, duiven, duiventillen en antieke tegels met afbeeldingen 
van vredesduiven en duiventillen

In 1969 kwam het landgoed Linschoten in handen van de Stichting G. Ribbius Peletier Jr. tot Behoud van het Landgoed Linschoten. De laatste eigenaar wilde hiermee versnippering van het landgoed voorkomen. Dat is gelukt. Landgoed Linschoten is met ruim 500 hectare het grootste aaneengesloten landgoed binnen de Randstad. Naast de bezittingen bij Linschoten beheert de Stichting ook 250 hectare buitendijks gebied bij Ophemert: de Stiftse Uiterwaarden.

Tijdens een bezoek aan het landgoed Linschoten met zijn prachtige kasteel werd mijn aandacht getrokken door een gebouwtje, wat een duiventoren bleek te zijn, welke dateert uit de 17e eeuw. Vanuit mijn interesse voor de cultuurhistorie had ik al eens een paar oude duiventillen gefotografeerd, maar duiventorens en het precieze functioneren ervan  zegde me tot dan eigenlijk niet zoveel. Dat bracht mij ertoe om eens de literatuur in de duiken om meer te weten te komen over het hoe, wat en waarom van duiventorens en duiventillen. 


Kasteel op het landgoed Linschoten, gebouwd in de 17e eeuw. 

Dit landgoed wordt sinds 1969 beheerd door de "Stichting G. Ribbius 
Peletier Jr. tot Behoud van het Landgoed Linschoten".



Op het landgoed Linschoten nabij Woerden staat 
deze van steen opgemetselde duiventoren , gebouwd 
in de 17e eeuw.
Het gebouw heeft twee verdiepingen en een 
aparte 'duifzolder'. In 1952 is het toenmalige 
vervallen gebouw ingrijpend gerestaureerd.

Het houden van duiven is al zeer oud. De Grieken in de Oudheid, de Romeinse keizers en de Egyptenaren waren allemaal hartstochtelijke duivenliefhebbers. Ze hielden er fokkerijen op na met vele duizenden vogels.Wanneer de duif in Europa tot huisdier is geworden is niet bekend. De vogel werd gehouden voor de mest, als schietobject, als koerier of om op te eten. Voor welk doel de duiven ook gebruikt werden, ze moesten natuurlijk gehuisvest worden.In de Middeleeuwen was het houden van duiven voorbehouden aan de adel en de kerk. Mensen van adel lieten duiventorens en -tillen om duiven te fokken bouwen voor de slacht. Het bezit van een duifhuis, duiventoren of duiventil was een van 'heerlijke rechten' die alleen was voorbehouden aan een kasteel of landgoed. In Nederland staan ook nu nog een kleine aantal duiventorens en -tillen uit die tijd. De meeste ervan van nu beschermde monumenten.Ten tijde van de Franse Revolutie werd het bestaande heerlijke recht afgeschaft en wel in 1798. Vanaf dat moment mocht iedereen duiven gaan houden.



Rotsduif

Rotsduiven (Columba livia) zijn de voorouders van 
alle tot huisdier gemaakte vogels die we tegenwoordig 
duif noemen. Nog steeds huist de rotsduif in de streken rondom de Middellandse Zee. 

Zijn uiterlijke kenmerken ,vliegbeeld en baltsgedrag vertonen grote overeenkomst met de tot huisdieren gemaakte exemplaren. 

Inmiddels zijn er al meer dan 500 verschillende duivenrassen ontwikkeld waarvan er een paar zijn afgebeeld.


Postduif



Oostenrijkse tuimelaar


Pauwstaart


                  
Met een olijftak in de snavel is de duif voor de mens het symbool van de vrede geworden. Zelfs op antieke tegels is dat  afgebeeld. 
Drie 17e eeuwse tegels met de voorstelling van een 'vredesduif" met tak in de snavel zijn er het voorbeeld van. De voorstellingen 
van de twee rechter tegels zijn geschilderd uit één en dezelfde spons. Op het eerste oog lijken het verschillende vogels te zijn 
maar bij de rechtertegel is de spons wat meer gedraaid op de tegel gelegd.

Postduiven zijn ook vaak ingezet voor krijgshandelingen, met name voor het verrichten van koeriersdiensten. De duiven die tijdens het beleg van Leiden in 1574 daarvoor gebruikt werden waren eigendom van drie broers. Een van hen kreeg na het ontzet van Leiden als dank voor de bewezen diensten een zilveren penning met de voorstelling van een schip dat proviand vervoert, met een duif aan het roer. Hij kreeg bovendien het recht om een wapen te voeren en zichzelf en zijn nakomelingen 'Van Duivenbooden' te noemen. 

Tijdens de tweede wereldoorlog verboden de bezetters de duivenhouderij. In een verordening van 15 augustus 1942 moesten op last van de Duitsers alle duiven worden afgeschoten. Alleen al in Nederland en België werden er  1.200.000 postduiven en 48.000 sierduiven afgemaakt. 


Handgekleurde kaart van rond 1600 met de voorstelling van 
het landgoed Breeveld te Woerden.



Naast een soort van  hofstede-achtige boerderij zijn ook te herkennen twee hooibergen en een duiventil.

Rond de boerderij lagen verschillende kleine perceeltjes waarvan de  afscheidingen bestonden uit bomen/struiken. De perceeltjes waren in gebruik als bouwland, grasland of als boomgaard.

Duiventillen vrijwel gelijk van vorm zoals het exemplaar wat op de kaart hierboven van het landgoed Breeveld te Woerden is te zien

Op de foto rechts een houten duiventil, laat 18e eeuws of begin 19e eeuw,  aanwezig in het openluchtmuseum te Arnhem



Duiventil Openluchtmuseum Arnhem



Vlak naast het landgoed Broekhuizen bij Leersum in de Provincie Utrecht staat een boerderij met ernaast 
een stenen duiventoren die dateert uit de 17e eeuw.



Landgoed De Laer bij Ommen
Houten duiventil op vier palen geplaatst.



Duiventil in Vogelenzang Noord-Holland. Deze duiventil heeft een wel heel 
bijzondere vorm.

Binnenzicht van een grote duiventoren uit de 16e eeuw bij Kasteel Villesavin in Frankrijk. Hier was voldoende plaats om vele honderden duiven te kunnen houden.

Het houden van duiven was in die tijd een voorrecht en men kon de rijkdom van de eigenaar aflezen aan het aantal hokjes.  
 Op deze foto zien we de eikenhouten ladder die bevestigd was aan een centrale paal die kon draaien. Op die wijze konden alle hokjes gemakkelijk worden uitgemest.

 Het systeem is na 4 eeuwen gebruik nog steeds intact.

 





Tegel landschap met duiventil
18e eeuw


Tegel landschap met duiventil
18e eeuw



Tegel landschap met duiventil
19e eeuw


Tegel landschap met duiventil
19e eeuw



Tegel landschap met duiventil
Begin 19e eeuw



Tegel landschap met duiventil
19e eeuw



Tegel landschap met duiventil
19e eeuw



Tegel landschap met duiventil
2e helft 18e eeuw



Tegel landschap met duiventil
19e eeuw

Tegenwoordig is het plaatsen van een duiventil weer in de mode.
Een voorbeeld van een paar moderne kleine duiventillen.

De meeste van dit soort  duiventillen is te vinden  bij kinderboerderijen of bij boerderijen die geen functie meer hebben als boerenbedrijf.




Geen duiventil maar een kooi waar tortelduiven (ook wel lachduiven genoemd) in werden gehouden.Deze kooi hangt 
in een kasteel in Friesland en is wel heel bijzonder fraai en luxe uitgevoerd.

Tortelduiven werden vroeger gehouden als geneesmiddel tegen gordelroos. Ze werden gehouden in een kooi in de gang, huiskamer of keuken. Men noemde deze vogels koerduif, lachduif, roosduif of Oost-Indische duif. Had men last van gordelroos dan moest men de duif verzorgen, aaien of langs het gezicht strijken. Simpel onder de kooi doorlopen was soms ook al genoeg. De ziekte zou dan op de duif overgaan, dacht men. Deze duiven zijn al bekend van schilderijen uit de zeventiende eeuw. In die tijd stonden de kooien midden in het woonvertrek of ze hingen aan het plafond. In de tweede helft van de achttiende eeuw hangt men de kooi steeds vaker boven de deur. Natuurlijk blijft nog altijd de vraag of het werkt. Het is een fabeltje dus maar daar zal niet iedereen het mee eens zijn.

Er is nog een andere belangrijke reden bekend waarom lachduiven werden gehouden. Kolendamp was vroeger een groot risico. Vandaar dat koerduiven werden gehouden. Ze legden bij een beperkte hoeveelheid koolmonoxide  als eerste het loodje waardoor bewoners gealarmeerd werden zodat ze nog op tijd maatregelen konden nemen.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
19e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
19e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
19e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
19e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
19e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
Begin 18e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
18e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
Begin 18e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
Begin 19e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
Begin 19e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
Begin 19e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel landschap met duiventil
18e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel met sierduif
17e eeuw.
Naar gravure Collaert.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel met houtduif
18e eeuw. Utrecht.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel met sierduif
17e eeuw.

Nieuw: 9 september 2016

Tegel met sierduif (Engelse kropper). 17e eeuw.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen