17 oktober 2010    Een nieuw recreatiegebied in het Groene Hart: Het veenweidepark Oudewater

Oostelijk van de voormalige Hekendorpse Boezem ligt nog een boezem n.l. de Oude Waerder BoeSem. Deze voormalige boezem ligt in de polder Kleine Hekendorp pal naast de polder Groot Hekendorp en grenst zo'n beetje tegen Oudewater aan. De in de polder Klein Hekendorp wat hoger in het landschap gelegen Zuringkade, die in de 17e eeuw nog andere namen had n.l. Suringkade en Nieuwe Kade, vormt het restant van de kade die naar ik aanneem rond de boezem gelopen heeft. (zie ook tekst onder de 18e eeuwse kaart.)

Tot voor kort was de polder Klein Hekendorp een open graslandgebied in het Groene Hart, maar nog maar kort geleden is er in het middendeel een veenweidepark aangelegd wat de naam Ruyghe Wey heeft gekregen. Een landschapspark bedoeld voor onder meer de inwoners van Oudewater om er te verpozen zoals dat zo mooi heet. Hiervoor is een blok graslandpercelen ter grootte van ongeveer 10 hektare opnieuw ingericht middels het vergraven en aanleggen van nieuwe sloten en waterpartijen en afgelopen voorjaar zijn honderden boompjes geplant met de bedoeling er bos te ontwikkelen. De waterstand heeft een hoger peil gekregen dan de omringende agrarische graslanden. Er zijn smalle halfverharde wandelpaadjes aangelegd en in het zuidelijke deel van het park heeft men een stukje vrij gehouden als speelweide voor honden. Zij mogen daar dus los lopen. Het gebied is toegankelijk vanaf de Ruigeweide maar ook vanuit de bebouwing bij de Dijkgraaflaan.

Heb het afgelopen voorjaar en zomer een paar bezoeken aan het park in wording gebracht om te bezien welke kansen er liggen voor de natuur om zich te gaan ontwikkelen. In mei vielen mij de aanwezigheid op van verschillende weidevogelsoorten die er (nog) met hun jongen rondscharrelden. Dat zal wel snel over zijn als de groei van het bos gaat doorzetten. Ook het open graslandgebied in de directe omgeving van het park zal voor weidevogels minder interessant worden zo verwacht ik als het bos wat ouder wordt. Wat later in de zomer vielen mij de vele juffers en libellen op in en langs de oevers van de sloten en waterpartijen alsmede de snelle ontwikkeling van waterplantenvegetaties.

Wilt U meer lezen over de ontwikkelingen in het veenweidepark bij Oudewater? 
Klik hier

 

 

Op bovenstaande 18e eeuwse kaart van het Hoogheemraadschap van Rijnland (HHR) staat de boezem in de polder Klein Hekendorp aangegeven als de Oude Waerder BoeSem. De boezem lag westelijk pal naast de Zuringkade. Het was een  boezem zonder watermolens want die ontbreken op deze kaart. In het kaartboek van het Groot-Waterschap van Woerden uitgebracht omstreeks1670 ontbreken  eveneens watermolens en opmerkelijk genoeg staat op alle twee de kaarten niets vermeld wat op een (afwatering)sluis zou kunnen duiden. Naar ik vermoed waterde de Oude Waerder BoeSem af op de westelijk gelegen Achter Wateringh die werd bemalen door de twee watermolens van de Hekendorpse Boezem in polder Groot Hekendorp.

 


Overzicht van het park Ruyghe Wey net na de afronding aanleg. Nieuwe sloten en waterpartijen zijn gegraven, en door het gebied zijn op een speelse manier slingerpaadjes voor wandelaars aangelegd. Bomen zijn geplant maar voor de rest was er op dit tijdstip nog niet veel vegetatiegroei.


Meerdere waterpartijen zijn gegraven.

Toemaakdek

De bodem van de polder Klein Hekendorp is aan de kleiige kant. Bij de aanleg van het park zijn grote hoeveelheden grond verzet. Tijdens een bezoek op het moment dat men druk was met het aanleggen van het park werd mijn interesse gewekt door flinke hoeveelheden scherven die her en der aan de oppervlakte lagen en op de aanwezigheid van een toemaakdek duidden. Stadsafval werd in vroegere eeuwen gebruikt als bemestingstof. In die tijd hadden de boeren nog maar weinig vee en daardoor ook (te) weinig mest om al hun land te bemesten. Daarom vulden ze hun mestbehoefte aan met stadsvuil wat ze opkochten. Regelmatig werd stadsafval gestort om een goede bodemvruchtbaarheid te behouden. Niet verteerde delen zoals glas, aardewerk, pijprestanten en metaal komen te voorschijn als de bovenlaag van grasland wordt vergraven. Zo ook in het park in wording. Het leverde verschillende leuke archeologische vondsten op uit de 17e en 18e eeuw zoals (Goudse) kleipijpen, fragmenten van pijpaarde beeldjes, aardewerk scherven en een spinsteentje uit de 16e eeuw. Al snel bleek dat ik niet de enige was die daar interesse voor toonde dus legde ik mijn accent maar weer op de natuur.

 



Inmiddels zijn we weer twee maanden verder. Het water is opgezet en in de sloten groeien al veel waterplanten. 
Ook op de hogere delen waar bomen zijn geplant is al heel wat vegetatie gaan groeien.


Op bovenstaande foto's  is goed te zien dat de sloten al flink begroeid zijn met waterplanten. Smalle waterpest komt als dominante soort voor, maar op een paar plekjes trof ik ook kranswier aan, een waterplantensoort die door z'n aanwezigheid indiceert, dat de waterkwaliteit goed moet zijn. Het viel me trouwens op dat het water in de sloten en waterpartijen helder was. De bodem van het park is kleiig en de in de bodem aanwezige kalk werkt bufferend wat de oorzaak is dat het water zo mooi helder is. In de slootjes zwommen hier en hele scholen jonge visjes. Zag zelfs al een klein snoekje staan die het voorzien had op een van die jonge visjes. Langs de oevers vlogen opvallend veel juffers en libellen. Een paar van de soorten die ik tegen kwam staan hier onder afgebeeld. 

 



Klein snoekje staat bewegingloos te loeren naar een mogelijke prooi. Alleen de vinnen zie je zo
af en toe licht wapperen. Op die manier kan de snoek zich op een plek "staande" houden in het water. 
Op de achtergrond groeit kranswier.


Close up van een waterjuffer, een lantaarntje

Grote keizerlibel


Kleine roodoogjuffer


Bruinrode heidelibel

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen