18 mei 2011    Over ruziemakende scholeksters, nijlganzen, knobbelzwaan 
en territoriumgedrag van een zwanendrifter

Binnen een half uur maakte ik de strijd mee tussen vogels die hun kuikens en territorium verdedigden. Ik stond te kijken naar een van de twee paartjes scholeksters die op knotwilgen hebben gebroed aan de rand van het recreatiegebied de Goudse Hout. De twee paren scharrelden rond met hun kuikens. Een nijlganzenpaar eveneens met kuikens kruiste hun pad en dat gaf wat problemen. Toen de rust weer was teruggekeerd besloot het nijlganzenpaar met de kuikens te gaan zwemmen in een aangrenzende sloot maar daar werden ze vervolgens weer geconfronteerd met een knobbelzwaan die niet akkoord ging met hun aanwezigheid want het nest zat in de buurt. En als laatste waren er nog wat schermutselingen tussen een slobeendvrouw met kuikens en een meerkoet die vond dat de eend te dicht in de buurt van zijn/haar nest kwam. Wat een dwarszitterij. Het lijkt de mensenwereld wel.

Scholekster versus nijlganzenpaar

Een nijlganzenpaar (met kuikens) komt te dicht in de buurt van scholeksterpaar met kuikens

 
Een van de scholekster gaat in de aanval
  


Het nijlganzenpaar met kuikens (in het hoge gras) besluit te vertrekken richting aangrenzende sloot. Maar daar worden ze weer 
geconfronteerd met een woedende zwaan. Lees hieronder hoe het verder gaat.

 

Knobbelzwaan versus nijlganzenpaar

Man knobbelzwaan achtervolgt het nijlganzenpaar met kuikens. 
  
En komt dichterbij en dichterbij.
   
Het nijlganzenpaar laat zien dat ze de aanvalsdrift van de knobbelzwaan niet pikken. De kuikens weten niet wat ze van 
al dat geweld moeten denken.

Een van de nijlgansouders vindt het welletjes dat agressieve gedrag van de knobbelzwaan en bindt de strijdt aan.
De kuikens kijken beduusd toe.

Het ging er af en heftig aan toe tussen de mannen.

De strijd ging tussen een  knobbelzwaan van de zwanendrifter Piet Oostveen uit Nieuwerbrug waar de laatste jaren zoveel 
discussie over is. Het is uiteindelijk vreedzaam afgelopen. Geen doden of gewonden.
Als U meer foto's wilt zien met vechtende knobbelzwanen klik hier

Het beroep zwanendrifter

Op mijn website ben ik normaal gesproken terughoudend om stelling te nemen over zaken die in het Groene Hart spelen. Ik concentreer mij vooral op de natuurkant. Maar door al mijn velduren en de vele plekken in het Groene Hart die ik bezoek zie ik heel veel gebeuren: soms positief maar er vinden ook nogal wat ontwikkelingen plaats die het Groene Hart schaden.

Voor de kwestie van het zwanendrifterschap maak ik een uitzondering. In diverse gemeenten rond Gouda/Reeuwijk heeft men inmiddels een verbod op het zwanendriften ingesteld en men wil het zelfs helemaal gaan verbieden.
Het beroep van zwanendrifter dateert al uit de 17e eeuw. Het houden van knobbelzwanen voor de kweek en verkoop er van. Voor een vergoeding mochten zwanendrifters paartjes knobbelzwanen een seizoen lang uitzetten op het land van een boer.
Om er te broeden. Na de broedtijd werden de jongen gevangen voor de dood of om verkocht te worden aan de adel die ze op landgoederen hielden als siervogels of ze gingen naar parken in binnen- en buitenland.

Natuurlijk is het vangen van knobbelzwanen met een lange stok met haak een minder prettig gezicht. De knobbelzwanen stribbelen uiteraard tegen maar van dierenmishandeling hoeft als het op een goede manier gebeurt absoluut geen sprake te zijn. De zwanendrifter weet precies hoe de zwaan het beste kan worden gevangen. Hij is er ook niet bij gebaat dat de zwaan beschadigd wordt. Het argument om dit oud-Hollandse beroep te verbieden vind ik volstrekt misplaatst. Ook de kwestie van het afknippen van de top van de vleugel van zwanenkuikens (men noemt dat leewieken) waardoor de zwanen nooit meer kunnen vliegen speelt niet meer. In plaats van leewieken worden bijna vliegvlugge jonge 'knobbels' nu gekortwiekt zodat ze  na de rui gewoon kunnen vliegen.  
(Misschien is dat wel de reden van al die vliegende knobbelzwanen waar de boeren zo af en toe veel last van hebben)

Het probleem zwanendriften wordt vooral geleid door emoties. Het sentimentele gedoe over natuur wordt vooral veroorzaakt doordat (steeds meer) mensen veel te ver van die natuur af staan.

Veel ergerlijker vind ik (om maar eens wat uit diezelfde omgeving te noemen) de vele tientallen op de smalle weggetjes in het Reeuwijkse plassengebied doodgereden wilde eenden, waterhoentjes, meerkoeten, ringslangen, egels, kleine zangvogeltjes en dan vergeet ik voor het gemak maar even de insecten. Als we dit benaderen zoals de kwestie zwanendrifter wordt benaderd dan moeten we vanaf nu besluiten om alleen maar te gaan fietsen en lopen (zou de rust wel ten goede komen).

Piet Oostveen heeft zich in interviews in de krant wel eens een beetje provocerend uitgelaten. Het gaat hier om een echte polderjongen die een ruwe bolster heeft maar zeker een goed (natuur)hart. Vandaar dat ik voor hem opkom. Men zit hem van alle kanten op zijn nek en dat zint hem geenszins wat ik ook goed begrijp. Wat mij betreft mag hij (of zijn zoon) het vak van zwanendrifter blijven uitoefenen in lengte van jaren.

Overigens: Het aantal paren knobbelzwanen in de polders rond de Reeuwijkse Plassen is aan het afnemen. Oostveen vangt vanwege de onzekere toekomst alleen exemplaren weg. Nieuwe zwanen komen er niet meer voor terug. Als het zo door gaat bestaat er een kans dat  ik het nog mee maak dat de knobbelzwaan tot de zeldzame vogelsoorten in het Groene Hart gaat behoren. Dan zullen we toch naar de dierentuin moeten gaan om er van te kunnen genieten.

Naschrift: Inmiddels zijn er zoveel klachten binnen gekomen over hoe zwanendrifter Oostveen op een nogal ruwe manier omgaat met het vangen, kortwieken dan wel leewieken en transporteren van knobbelzwanen dat er voldoende aanleiding is om aan te nemen dat er sprake is van ernstige diermishandeling. Zelfs NPO1 (een vandaag) heeft er op 2 mei 2015 een uitzending aan gewijd waarin te zien is op welke wrede manier er met knobbelzwanen wordt omgegaan.

Wel blijf ik van mening dat als het oude historische beroep van zwanendrifter op een beschaafde en vogelvriendelijke manier zou worden uitgevoerd moet kunnen blijven bestaan.

 

Slobeend en meerkoet


Opvliegende slobeendvrouw met een agressief achtervolgende meerkoet

Het slobeendwijfje nog steeds beduusd na de aanval van de meerkoet. De kuikens zich nog schuil houdend
in de buurt in een slootkant.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen