28 mei  2012   Kokmeeuwen in het Reeuwijkse Plassengebied en broedend op knotwilgen

Kokmeeuwen in het Reeuwijkse Plassengebied
Al heel wat jaren broedt er een flinke kolonie kokmeeuwen op de Reeuwijkse Plassen. De eerste  broedende kokmeeuwen hebben zich vlak na de 2e wereldoorlog gevestigd. Een bejaarde Sluipwijker die zich jarenlang met het jacht-visserijbedrijf heeft bezig gehouden wist zich dat tijdens een gesprek te herinneren. Tot aan de 2e wereldoorlog broedden er alleen kolonies visdiefjes en zwarte sterns in het plassengebied van Reeuwijk. Zwarte sterns broedden toen nog op krabbenscheervegetaties die toen op verschillende plassen voorkwamen en visdiefjes op eilandjes met een lage vegetatie. Vanuit de 60er jaren van de vorige eeuw kan ik me nog herinneren dat kokmeeuwen toen voornamelijk op de plassen Ravensberg en Kalverbroek broedden. 



Kokmeeuwen broedend op een eilandje in de plas Ravensberg in Reeuwijk. Op de achtergrond de toren van 
de Hervormde kerk in Sluipwijk.

Nestelende kokmeeuwen. Voorwaarde is wel dat het eilandje waar ze op gaan broeden uit lage vegetatie bestaat. 
Ze nestelen ook graag op gemaaid riet wat is blijven liggen of gestort.

Nestelende en ruziŽnde kokmeeuwen.

Alarmerende kokmeeuw

Jonge kokmeeuwen kunnen uitstekend zwemmen zoals op de foto is te zien.

 

Aantalontwikkelingen kokmeeuwen in Reeuwijk
Kokmeeuwen hebben zich als broedvogel pas na de 2e wereldoorlog in het Reeuwijkse Plassengebied gevestigd. Samengaand met de opbouw van Nederland begon de samenleving steeds meer afval te produceren. Dit afval werd in de 50er en 60er jaren van de vorige eeuw gestort in het open Nederlandse landschap. Gemeentelijke ophaaldiensten stortten het opgehaalde huisvuil op lokale vuilnisbelten. Tussen het huisvuil zaten ook veel etensresten. Diverse soorten vogels profiteerden daar van waaronder dus ook kokmeeuwen. De stortplaatsen werden wel afgedekt maar het gestorte materiaal bleef eerst een aantal dagen in de open lucht liggen. Het was een tafeltje dek je voor vogels (en bruine ratten). Die vele stortplaatsen zijn in belangrijke mate de oorzaak geweest van een sterke toename van de Nederlandse kokmeeuwpopulatie. Nu wordt het meeste huisvuil verbrand dus die voedselbron is niet meer beschikbaar voor vogels. 


Wormen vormen een belangrijk onderdeel van het voedselpakket van kokmeeuwen en stormmeeuwen. 
Een groepje kokmeeuwen en een stormmeeuw profiteert van het rollen van (door ganzen gemillimeterd ) grasland in de polder Sluipwijk. Door de trillingen in de bodem door het gewicht van de wals kruipen wormen naar de oppervlakte. De meeuwen maken daar dankbaar gebruik van. 

De landelijke trend van toename naar afname van kokmeeuwen (van 225.000 naar variŽrend tussen de 100.000 en 150.000 paar) geldt ook voor Reeuwijk. In de 70er en 80er jaren van de vorige eeuw werd de top bereikt van de aantallen kokmeeuwen die in Reeuwijk broedden. In die tijd schommelde het aantal paren tussen de 3000 tot 3600. Dat werd vastgesteld door het tellen van nesten. Dat was een intensief werkje. Met een regenpak aan en zuidwester op de eilandjes op om de nesten te tellen. Honderden krijsende kokmeeuwen boven je hoofd waren het niet eens met onze aanwezigheid en dit bewezen ze door hun poep massaal te laten vallen zodat je flink onder de meeuwenstront kwam te zitten. Inmiddels vindt de inventarisatie plaats via territoriumkartering.  

De laatste jaren schommelt het aantal paren in het Reeuwijkse Plassengebied tussen de 1100 en 1500 paren. Ook hebben zich grote verplaatsingen binnen het plassengebied voorgedaan. Jarenlang broedden de meeste kokmeeuwen op de plassen Ravensberg en Kalverbroek. Na de aanleg van eilandjes op de plas Broekvelden heeft een deel van de kolonie zich opgesplitst en is daar gaan broeden. Maar de geschiktheid als broedplaats op Broekvelden neemt de laatste jaren weer af door het steeds verder afkalven en zelfs volledig wegspoelen van eilandjes. 

 

Knotwilgbroedende kokmeeuwen

Kokmeeuw broedend in de knot van een dode wilg langs de Oudeweg in Reeuwijk. Voorjaar 2011.



Kokmeeuw broedend op een in de afgelopen winter geknotte wilg
op de Sloeneplas in Reeuwijk.

Reeuwijkse plassengebied 
(aantal territoria)
Kokmeeuw
2011
plas Elfhoeven 100
plas 's Gravenbroek 15
plas Ravensberg 567
plas Sloene 12
plas Broekvelden/surfplas 447
plas Nieuwenbroek 41
plas Kalverbroek 165
TOTAAL 1347
In bovenstaande tabel een overzicht per deelgebied van het aantal vastgestelde broedterritoria van kokmeeuwen in 2011.
                                      (onderzoeker Hans van Gasteren/SOVON)

 

 

 

In 2011 broedde een kokmeeuwpaar op een dode knotwilg bij Sloeneplas (foto boven). Dit jaar broedden 6-8 kokmeeuwparen op in de afgelopen winter geknotte wilgen. Volgend jaar zal broeden voor kokmeeuwen op deze wilgen moeilijk worden want dan zijn ze begroeid met een flinke takkenpruik.



Het wilgenlot begint al flink te groeien. Een van de drie kokmeeuwkuikens klimt op de rug van de oudervogel.

 



Kokmeeuwen in het voorjaar van 2008 broedend op een eilandje in de plas Broekvelden (Surfplas).
Het eilandje is inmiddels weggeslagen door de wind.


Visdief en kokmeeuw naast elkaar. De visdief probeert met wat imponeergedrag de kokmeeuw te verjagen
maar die laat het dreigen gelaten aan zich voorbij gaan.


Kokmeeuwen uitrustend op de overgebleven paaltjes van een weggeslagen eilandje in de plas Broekvelden.


In de Reeuwijkse kokmeeuwenkolonie is soms een zwartkopmeeuw te vinden. Een enkel paartje van deze meeuwensoort 
heeft zelfs een paar keer gebroed op plas Ravensberg.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen