10 mei 2011 
Natuurontwikkeling in de voormalige Hooge Boezem bij Haastrecht

Geschiedenis
De afwatering van een groot deel van de Lopikerwaard en (voor een klein deel) de Krimpenerwaard vond van oudsher plaats in het veenriviertje de Vlist, dat oorspronkelijk in open verbinding stond (vanaf 1185 via sluizen) met de Hollandsche IJssel. Vanaf de 15e eeuw werd het overtollige boezemwater uit de polders met windmolens op de Vlist uitgeslagen, die daarmee een boezemfunctie kreeg. Om de afvoercapaciteit van de Vlist te vergroten werd in 1486 een afzonderlijke bergboezem aangelegd: de Hooge Boezem achter Haastrecht, die via uitwateringssluizen in verbinding werd gebracht met de Hollandsche IJssel. In totaal zeven molens sloegen hierin het water van de Vlist uit.


Op een topografische kaart van omstreeks 1853 is de Hooge Boezem bij Haastrecht goed te herkennen. De zeven watermolen stonden er nog allemaal en waren nog funtioneel. Op de kaart staan nog een paar andere boezems zoals de Benschopper Boezem en de 
Bergambachtse Boezem.

Het Zuid-Hollands Landschap heeft enkele jaren geleden ruim 36 hectare grond aangekocht in de Hooge Boezem achter Haastrecht. Dit samen met de voormalige watermolen achter Haastrecht welke ook is aangekocht. De aankoop van de graslanden werd gefinancierd door de Provincie Zuid-Holland. De grondverwerving voor natuurontwikkeling in de Hooge Boezem is daarmee voltooid.

 

De Hooge Boezem

De Hooge Boezem gefotografeerd vanaf de Vlist op 6 mei 2011. Op de achtergrond de inmiddels nieuw
gegraven waterpartijen.

De Hooge Boezem achter Haastrecht is een graslandgebied ter grootte van ongeveer 50 hektare, gelegen aan de Vlist op de grens van de Krimpener- en Lopikerwaard. De Hooge Boezem is van grote betekenis voor de Nederlandse polderbemalingshistorie. Het betreft een 15e-eeuwse bergboezem waar in tijden van wateroverlast het water vanuit de Vlist met behulp van zeven windmolens tijdelijk in de polder werd opgeslagen. Dit systeem van getrapte windbemaling werd hier voor het eerst in Nederland toegepast.

Afgelopen winter zijn inrichtingswerkzaamheden in de Hooge Boezem van start gaan. Er zullen onder meer bloemrijke graslanden en rietlanden worden ontwikkeld en er kan straks weer overtollig water worden opgeslagen en gezuiverd. Ook moet de voormalige watermolen achter Haastrecht (welke inmiddels gerestaureerd is)  weer water kunnen malen en zullen de locaties van verdwenen molens zichtbaar worden gemaakt in het landschap.

Landschappelijke veranderingen
Ben de afgelopen weken een paar keer wezen kijken in de voormalige Hooge Boezem bij Haastrecht. Inmiddels zijn er al behoorlijk wat veranderingen gaande in het bestaande landschap. Men is bezig met de aanleg van een fietspad wat aan de zuidrand van de Hooge Boezem zal gaan lopen en verder is het Zuid-Hollands Landschap de afgelopen winter in het centrum van de boezem begonnen met het plaggen van een aantal graslandpercelen en het graven van een open waterpartij waarin een eilandje is gemaakt.


Geplagde percelen welke inmiddels plasdras staan met in het midden een werkpad. Op de achtergrond de
gerestaureerde molen en een hoge grondwal waar naar ik aanneem het fietspad op komt te liggen.
Foto: 6 mei 2011

 



Alarmerende grutto boven mijn hoofd op 6 mei 2011.

Een flink aantal grutto's heeft de Hooge Boezem inmiddels al ontdekt. Niet alleen als slaap/verzamelplaats maar ook 
als broedplaats. Ik schat dat er 15 tot 20 broedpaartjes aanwezig zijn. Ze hebben w.s. al kuikens want sommige 
exemplaren waren erg alarmeerderig. 


Volop kwakende groene kikkers in een slootje. Maar toen ik in de buurt kwam was het afgelopen met het concert.


Een overvliegende reiger bleek een purperreiger te zijn.

 


Molen voor de restauratie



Molen na de restauratie

 




Geplagde graslandpercelen waarvan het de bedoeling is dat ze omgetoverd zullen gaan worden naar bloemrijk vochtig
grasland en/of rietland. Op de achtergrond de RK Barnabas kerk van Haastrecht.

Op de twee bovenstaande foto's geplagde percelen die vochtig zijn dan wel plasdras staan. Een tijdelijk eldorado voor trek- en broedvogels. Op 6 mei 2011 nam ik o.a waar: 10 bosruiters, 8 regenwulpen, 1 groenpootruiter, 2 watersnippen, 1 witgatje, 2 oeverlopers, 1 tapuit, 11 visdiefjes en 7 op de plasdras foeragerende grutto's. 

Ik ben wel uiterst benieuwd welke plantensoorten zich in de vochtige/natte vegetatie zullen gaan vestigen. Laat men het spontaan over aan de natuur of wordt er een handje geholpen via introductie van zaden? De geplagde bodem is een beetje klei-achtig en de praktijk leert dat op dit bodemtype in combinatie met een hoge grondwaterstand pitrus massaal gaat verschijnen. Ongeveer 10 jaar geleden is een aantal percelen in de Benschopper Boezem geplagd en vernat. Daar groeit nu ook erg veel pitrus zoals op onderstaande foto is te zien.

   
Benschopper Boezem  Oktober 2007. Vijf jaar na het plaggen en vernatten. Pitrus massaal aanwezig.

 

Een nieuw fietspad zoveel mogelijk aan de rand van de Hooge Boezem

TracÚ van het fietspad. Op de achtergrond het zwembad De Loete. Noordelijk ervan komt een 
(fiets)brug over de Vlist te liggen.


Het tracÚ van het fietspad zal in de hoek van het zwembad De Loete via een brug de Vlist oversteken.

Het toekomstige tracÚ van het fietspad langs de Vlist. Het fietspad maakt een slingerende beweging naar links en zwenkt dan weer 
naar rechts langs de Vlist. Op het wat hoger gelegen groene deel rechts heeft ooit een van de zeven watermolens gestaan. 
Men wil de licht verhoogde plekken waar de molens gestaan hebben zichtbaar houden als monument.

 

Vogels in de Hooge Boezem

Een tiental bosruiters zocht op 6 mei 2011 voedsel op de plasdras staande geplagde percelen

Ruziemakend toen een bosruiter in het voedselterritorium van een ander exemplaar kwam.



Meerkoet voert een stukje waterplant aan een van de pullen.

     
Op beide foto's staan mannelijke kieviten. Dat is te zien aan de langere kuif. De kuif van vrouwtjes is een stuk korter.
De kievit links prachtig in spiegelbeeld.



 
Broedende ooievaar op nest in het voormalige ooievaarsstation Doove Gat

Deze broedende knobbelzwaan lag lekker op het nest te dutten. Vijf weken lang broeden is ook niet niks. 
Je moet er het geduld maar voor hebben.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen