6 juni 2014    Hoe ontwikkelt zich in het reservaat De Groene Jonker nabij Nieuwkoop.

Na de aanleg in 2007 ontwikkelde de Groene Jonker, reservaat van Natuurmonumenten nabij Zevenhoven/Nieuwkoop  in Zuid-Holland, zich als uiterst belangrijk broed- en foerageergebied voor vogels. Allereerst na de aanleg als pioniergebied met open plasdrasdelen waar tal van steltlopers en plevierachtigen zich op de trek het gebied tijdelijk bezochten om er op te vetten op hun trektocht naar het verre noorden. We zijn inmiddels zeven jaar verder en er is behoorlijk wat veranderd in het reservaat. Het landschap is flink veranderd evenals het vegetatiebeeld en de vogelwereld.

Het aandeel rietmoeras is fors uitgebreid hetgeen heeft geleid tot het verschijnen van diverse soorten moerasvogels zoals roerdomp, snor, blauwborst, rietzanger, kleine karekiet en rietgors. Waterral, porseleinhoen en het zeldzame kleinst waterhoen waren ook al een paar jaar geleden aanwezig en zijn er ook nu nog steeds maar het gaat om kleine aantallen.

De geoorde fuut is fors afgenomen na een aanvankelijke mooie broedpopulatie tot wel zo'n 15 tot 20 broedparen. Dit voorjaar was er nog maar een enkel broedgeval. Toch is het niet uit te sluiten dat deze soort in een ander jaar weer talrijker zal broeden. Het is een kolonievogel die van jaar tot jaar sterk in aantal kan fluctueren.

De oppervlakte aan geschikte open plasdras als voedselgebied is t.o.v. de periode net na de aanleg afgenomen hetgeen in de trekperiode goed is te merken aan de verminderde aantallen steltlopers en plevierachtigen. Ook kievit en tureluur broeden amper meer in het gebied maar enkele paartjes komen er nog wel naar toe met hun kuikens.


Overzicht van de Groene Jonker in het zuidelijk deel opengestelde deel van het reservaat op 3 juni 2014. Het pionierstadium met slikkige 
plasdrasdelen van net na de aanleg is afgenomen. Het riet-moeras heeft zich op die plekken sterk uitgebreid. 
Wat grotere waterstandschommelingen kunnen er voor zorgen dat kale plasdrasstukken blijven bestaan. Die kale slikplekken 
zijn belangrijk voor een goede diversiteit van het gebied waar veel vogels door worden aangetrokken.



Diverse blauwborsten broeden inmiddels in de Groene Jonker Een blauwborst had zijn zangpost op de paal van een zitbank.



Een van de weinige nog bestaande kale delen in het zuidelijk deel van de Groene Jonker op 3 juni 2014.
Recent werd hier nog een steppevorkstaartplevier op waargenomen. www.waarneming.nl 
De te verwachten droge periode met hoge temperaturen zou er voor kunnen zorgen dat de oppervlakte
kale slikbodem op deze plek weer tijdelijk toeneemt.



Er zijn ook oeverdelen die nu onder water staan maar eerder kaal en slikkig waren. Als het water zal zakken door 
verdamping is de kans groot dat die stukken weer tijdelijk geschikt worden als voedselgebied voor steltlopers, plevierachtigen 
en andere vogelsoorten. Maar als ze te lang droog staan is er weer het risico dat er moerasvegetaties gaan groeien.
Dit is een van de moeilijkheden om een gebied goed te beheren. 



Een voorbeeld van het oprukken van hoge moerasvegetatie. Het voormalige slikje op de voorgrond is inmiddels 
veranderd in grasland wat wordt begraasd met schapen.



Diverse soorten moerasvogels zijn door het uitbreidende rietmoeras in de Groene Jonker toegenomen. Zingende snor.


8 juli 2010    De Groene Jonker belangrijk voedsel- en verzamelgebied voor 1e jaars grutto's en tureluurs.

Vrijwel direct na de aanleg in 2007 ontwikkelde de Groene Jonker, reservaat van Natuurmonumenten nabij Zevenhoven in Zuid-Holland, zich als uiterst belangrijk broed- en foerageergebied voor vogels. In het voorjaar van 2009 stond vogelminnend Nederland (er was zelfs opwinding tot ver buiten onze landsgrenzen) op zijn kop door het in de Groene Jonker broeden van kleinst waterhoen, porseleinhoen en diverse andere vogelsoorten die in Nederland vrij zeldzaam zijn. Een paar van die zeldzame soorten konden ook nog goed gefotografeerd worden hetgeen een aantal dagen leidde tot nog net geen filevorming van vogelfotografen in het natte natuurontwikkelingsgebied, aangelegd als onderdeel van de EHS (Groene Ruggengraat).  Dit voorjaar heb ik ook weer diverse bezoeken aan de Groene Jonker gebracht. Wel behoorlijk wat vogelaars in het veld maar horden vogelfotografen zijn tot op heden achterwege gebleven.
Allereerst heb ik dit voorjaar gekeken naar de broedvogels en wat later in het seizoen ging mijn  aandacht vooral uit naar het functioneren van dit gebied voor trekvogels en als (tijdelijk) verzamelgebied. De aanwezigheid van grote oppervlakten slik en plasdras in combinatie met veel voedsel trekt forse aantallen trekvogels naar de Groene Jonker. Trekvogels uit noordelijke streken waaronder een paar honderd kemphanen en tientallen bosruiters zoals ik op 4 juli 2010 waarnam. Zij doen dit gebied tijdelijk aan op hun lange reis naar het zuiden en vullen in dit gebied hun vetreserves aan. Maar mijn interesse ging allereerst uit naar de aanwezigheid van flinke aantallen juveniele grutto's en tureluurs. Vogels die naar ik hoop in Nederland geboren zijn. Begin Juni 2010 nam ik de eerste juveniele grutto's en tureluurs waar in de Groene Jonker. In de loop van juni werden het er steeds meer met een hoogtepunt op 4 juli 2010 voor tureluurs toen ik tot een schatting kwam van ca. 300 stuks voor de gehele Groene Jonker. 

 

1e jaars grutto's

Een paar juveniele grutto's druk voedselzoekend op 4 juli 2010.  Ze hebben geen oog voor de ruziezoekende 
meerkoeten op de voorgrond.

Al op 4 juni 2010 kwam ik de eerste vliegvlugge grutto's tegen in de Groene Jonker. Op 15 juni 2010 telde ik binnen het 
voor publiek opengestelde deel van de Groene Jonker 31 grutto's waarvan 30 vliegvlugge juvenielen en 1 adult.

Vliegende grutto die is geboren dit voorjaar. De snavel is nog wat korter en bruin-rossig van kleur. Ook de hals- en 
borstkleuren zijn afwijkend t.o.v. die van een adulte grutto. In het gedeelte van de Groene Jonker wat opengesteld is voor 
publiek telde ik op 4 juli 2010 verspreid foeragerend een 50-tal exemplaren. Slechts een adulte grutto zat daar tussen.  In het 
gesloten deel liepen nog veel meer grutto's. Omdat ze te ver weg zaten was niet te zien of het om juveniele exemplaren ging. 
Ik veronderstel dat dit wel het geval was. Ik heb een sterk  vermoeden dat de Groene Jonker ook gebruikt wordt als 
gruttoverzamelplaats en dat aanzienlijke aantallen grutto's hier s' nachts komen slapen.

 

Landschappelijke ontwikkelingen Groene Jonker

Het afgelopen voorjaar stond het water in de Groene Jonker behoorlijk hoog. Grote delen van het gebied stonden plasdras zoals de foto's hierboven en beneden laten zien. Inmiddels is de vegetatieontwikkeling goed op gang gekomen. Riet heeft zich uitgebreid net als hoog opgaande en dichte moerasvegetaties o.a. bestaand uit pitrus, liesgras en rietgras. Verschillende moerasvogels hebben positief op deze ontwikkelingen gereageerd. Blauwborst broedt inmiddels ook al met verschillende paartjes en ook rietgors, rietzanger en kleine karekiet lieten dit voorjaar op diverse plaatsen hun zang of alarmroep horen. De roerdomp is dit voorjaar ook gezien. Of deze moerasbewoner ook gebroed heeft in het gebied zal wellicht duidelijk worden als de verzamelde broedvogelgegevens uitgewerkt zijn als rapport.




Om de vegetatie niet al te hoog te laten worden en de opslag van bomen tegen te gaan is een kleine kudde heideschapen 
ingeschaard. Hier grazen ze op een stuk wat de afgelopen winter nog onder water stond (zie foto hierboven).




Inmiddels vallen (door het langdurige droge en hete weer) steeds meer stukken droog die in het voorjaar nog plasdras 
stonden. Massaal beginnen op deze drooggevallen delen blaartrekkende boterbloemen te groeien.

Nog een veld bestaande uit louter en alleen blaartrekkende boterbloemen.




Maar er blijven ook voldoende delen over die wel plasdras blijven staan. Op zulke plekken vinden allerlei vogels 
zoals spreeuwen, eendachtigen, ralachtigen, steltlopers en plevierachtigen als grutto's, tureluur, kemphanen en 
ruiterachtigen voedsel.

Toch beginnen de diverse plasdrasdelen nu versneld op te drogen door de hoge temperaturen van de laatste dagen. Ik constateerde dat tijdens een bezoek aan de Groene Jonker op 8 juli 2010. De oppervlakte plasdras, juist de plekken waar steltlopers en plevierachtigen voedsel zoeken, was behoorlijk afgenomen t.o.v. een eerder bezoek op 4 juli 2010.

 

1e jaars tureluurs

De meeste van de tureluurs die ik s' avonds op 4 juli 2010 in het toegankelijke deel van de Groene Jonker waarnam waren juveniele vliegvlugge exemplaren. Ik schatte het aantal juvenielen in dit deel op meer dan 100 stuks. In het afgesloten deel van de Groene Jonker verbleven nog veel meer tureluurs. Een bruine kiek pestte een enorme wolk steltlopers op bestaande uit o.a. grutto's, tureluurs, kemphanen en ruiterachtigen (vooral bosruiters). Daartussen vlogen ongeveer 180 tureluurs waarvan de helft luid roepend in zuidwestelijke richting wegvloog. Waarschijnlijk gingen die op trek. Dit verschijnsel heb al meerdere keren op de plasdras in polder Stein in Reeuwijk meegemaakt, met name in de avonduren. Groepen tureluurs in voedsel/verzamelgebieden verblijvend vliegen ineens de lucht in en verdwijnen vervolgens in zuid-westelijke richting.

 


  
4 juli 2010 telde ik alleen al ruim 120 (ruiende) kemphaanmannen in het deel van de Groene Jonker wat voor publiek 
toegankelijk is. In het niet toegankelijke deel zaten er ook  ruim 100 stuks.

Kemphanen te kust en te keur in de Groene Jonker. Het overgrote deel van de aanwezige vogels betreft mannetjes die al 
flink in de rui zijn. Mooie kleurcombinaties heb ik gezien. 

Toen ik deze kemphaan man zag aan komen vliegen dacht ik eerst dat het om een zilverplevier in zomerkleed ging.

 
Links een kemphaan man gehuld in een kleed wat geschubd is. Rechts twee kemphaan mannen die er vrijwel gelijk uitzagen. 
Dat kon een van de mannen blijkbaar niet hebben want hij ging flink in de achtervolging.

 

Geoorde futen

Ook dit voorjaar hebben weer enkele tientallen geoorde futen gebroed in de Groene Jonker. Wat later in het voorjaar in de 
loop van juni zwommen er steeds meer oudervogels met kuikens rond. Oud en jong trokken zich betrekkelijk weinig aan 
van al die verrekijkers en teletoeters die op ze gericht werden. 


Deze geoorde fuut was constant aan het duiken naar voer voor de kuikens. Mooi in het water te zien 
de kop als spiegelbeeld.

De jonge geoorde futen zitten hun ouders flink op de huid in de hoop een hapje te krijgen wat de oudervogels opduiken. 
Dit jong kwam razendsnel aanzwemmen, het water spatte zelfs op wat hij met zijn roeispaanachtige poten opwierp, maar 
helaas de duik van de ouder had geen prooi opgeleverd.




Jonge geoorde fuut op de rug van een van de ouders. Een 2e jong volgt de ouder.


Paartje geoorde futen met twee kuikens


Juveniele geoorde futen

 



Een laat kievitenjong scharrelde in de Groene Jonker rond, druk vliegjes pikkend. Ik kon maar een kuiken ontdekken. 
De ouders waren waakzaam en vlogen regelmatig alarmerend boven mij.

Twee weken eerder fotografeerde ik deze alarmerende kievit boven mijn hoofd in de Groene Jonker.

 



Diverse kuifeend vrouwtjes zwommen in de Groene Jonker met kuikens.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen