6 Juni 2013            Fotonieuws uit het Groene Hart rond Reeuwijk (24)

Raadselvogel

Deze vogel fotografeerde ik een een Japanse kers.  Ik moest ook goed kijken om wat voor een soort vogel het ging.
Maar het geluid was onmiskenbaar. En toen de vogel anders ging zitten en een ouder met voer aankwam werd het al 
snel duidelijk. Onderaan de pagina staat de gefotografeerde oplossing om wat voor vogel het gaat. Foto: 27 mei 2013.

 

Muskusrat in beeld

De laatste jaren is het aantal muskusratten in het Groene Hart op en rond de Reeuwijkse Plassen een stuk minder geworden door uitgebreide vangacties van Provinciale muskusrattenvangers. Thans zie ik nog maar zo af en toe een muskusrat zwemmen. Toch is de aandacht niet verslapt bij de rattenvangers want ook de laatste weken kwam ik wel een paar keer een rattenvanger tegen die geplaatste klemmen aan het controleren was. Een muskusrat fotograferen is niet zo simpel als het lijkt met de foto's die hieronder zijn afgebeeld. Het zijn schuwe beesten die als ze zwemmen, meestal met wat afgevreten planten meeslepend, direct  met veel gespetter door het afzetten van de achterpoten onderduiken als er gevaar dreigt. Maar soms heb je geluk. Dit exemplaar was de oever opgekropen om gras te vreten en had mij niet door omdat ik me niet bewoog en de wind uit de goede richting waaide zodat hij me niet kon ruiken.


Close up van muskusrat. Kwam uit het water de oever opgekropen om gras te vreten.

Muskusrat 


Muskusrat knabbelend aan een grasspriet.

 

Wakende ransuil.
Een ransuilenpaar heeft in het Reeuwijkse Hout een oud kraaiennest uitgekozen om er in te nestelen. Terwijl een van de exemplaren de eieren bebroed zit de andere vogel in de nabijheid en houdt de boel in de gaten.


Ransuil lijkt te slapen maar houdt me in de gaten door zo af en toe de ogen iets te openen. Foto: 30 april 2013.


Het lijkt wel of de vogel niet weggeweest is, maar deze foto is bijna drie weken later gemaakt op 19 mei 2013. 
De ransuil wordt deels beschenen door een zonnetje, de kop in de schaduw. De vegetatie is weer wat verder uitgelopen.

 

(Knotwilg) broedende scholekster weer aanwezig

Scholekster op knotwilg in recreatiegebied de Goudse Hout. Foto: 27 mei 2013.

In het voorjaar van 2011 en 2012 broedde een scholeksterpaartje in het Goudse Hout op een (in de winter) geknotte wilg hun eieren uit en met succes. Dit voorjaar was het lang wachten. Wel aanwezig een paartje scholeksters, maar niets wees erop dat er zou worden gebroed op een geknotte wilg terwijl er toch een aantal wilgen deze winter waren geknot. Maar deze geknotte wilgen waren blijkbaar ongeschikt als broedplaats want er waren geen aanwijzingen dat het aanwezige paartje scholeksters op een knotwilg tot nestelen overging. Wel vandaag een van de scholeksters zittend op de beginnende pruik van een knotwilg. Er is toch voor gekozen om maar weer in grasland in de buurt te gaan nestelen.

Meer lezen over een op knotwilg broedende scholekster
klik hier

 

(Reeuwijkse) visdieven zoeken nieuwe nestplaats

Visdiefjes broedend op veenbonken in plas Ravensberg. Foto: 19 mei 2013

De kunstmatige eilandjes op plas Broekvelden in Reeuwijk waar in voorgaande jaren flinke aantallen visdiefjes op broedden zijn inmiddels allemaal weggespoeld. Een 7-tal visdief paren heeft in de plas Ravensberg twee veenbonken uitgekozen als broedplaats. Ook op een kaal eilandje in de plas Ravensberg waarvan de bomen recent zijn gekapt broedt een kolonie visdiefjes van ongeveer 15 stuks. Het totaal aantal visdiefjes wat dit jaar in het Reeuwijkse Plassengebied broedt bedraagt zo'n 50 stuks waarvan ongeveer de helft op plas s'-Gravenbroek. (Informatie: Hans van Gasteren en Freek mayenburg).

 

Grote karekiet definitief uit het Reeuwijkse Plassengebied verdwenen?

Tot op heden (6 juni 2013) is door mij en andere vogelaars nog geen enkele zingende grote karekiet gehoord in het Reeuwijkse Plassengebied. Vorig jaar was ook al aan de matige kant met maar drie zangterritoria. Het lijkt er op dat deze rietvogel, die vroeger algemeen voorkwam in het plassengebied, nu definitief is verdwenen als broedvogel. Of de soort zich alsnog zal kunnen herstellen als de oppervlakte aan natuurvriendelijke oevers (waarin een flink aandeel riet) in Reeuwijk weer is toegekomen is onzeker. Herstel van een bijna verdwenen restpopulatie, zeker voor een soort als grote karekiet, is een moeilijk zaak zo leren ervaringen uit andere gebieden. Ook het alsmaar drukker worden in het Plassengebied van water- en landrecreatie werkt niet erg in het voordeel van een soort als grote karekiet die gebaat is bij rust en de beschikbaarheid van een flinke oppervlakte aan broedgebied.


Nog in het voorjaar van 2010 zingende grote karekiet in rietkraag langs plas Elfhoeven in het Reeuwijkse Plassengebied.

 

26/27 mei 2013. Start maaien agrarische graslanden.

Het is inmiddels 5 juni 2013 en grote delen van agrarische polders zijn gemaaid en afgeruimd. 
Er is wel een aantal weken later begonnen met maaien. Maar ook veel weidevogels zijn door het langdurige koude voorjaar later begonnen met broeden. Zelfs nu nog (6 juni 2013) hebben tal van grutto's, tureluurs en kieviten kuikens van maar een tot twee weken oud. Op de verzamelplaats voor grutto's in de  polder Stein lopen de aantallen grutto's die na het broedseizoen komen slapen al weer flink op. 3 juni 2012 verbleven om 22.10 uur 247 volwassen exemplaren (geen juvenielen) op de plasdras (telling Harm Blom SBB). Verwacht kan worden dat die aantallen verder zullen toenemen.


Gemaaide graslanden in het agrarische deel van polder Stein zuidelijk van de spoorlijn. Foto: 27 mei 2013.


Gemaaide en afgeruimde graslanden in polder Stein zuidelijk van spoorlijn. Foto: 31 mei 2013.


Gemaaide en afgeruimde graslanden in polder Stein zuidelijk van spoorlijn. Foto: 31 mei 2013.



Gemaaide graslanden in de Krimpenerwaard in de polder Beneden Haastrecht. Foto: 28 mei 2013.

 


Waterviolier (Hottonia palustris).
Waterviolier in bloei.

Op dit moment bloeit waterviolier, maar dat is slechts op een enkel plekje rond het Reeuwijkse Plassengebied. In het Reeuwijkse Plassengebied zelf ontbreekt voor zover mij bekend de soort, maar ook deze waterplant wordt soms verkocht als vijverplant bij tuincentra of kwekers van moeras- en waterplanten.

De twee natuurlijke groeiplaatsen in de directe omgeving van Reeuwijk die ik ken komen beide voor in voormalige boezems. Op plekjes ver weg van de inlaat van rivierwater. De planten groeien in smalle slootjes op kleibodems. Het water is helder en bestaat voor een deel uit kwelwater hetgeen een belangrijke voorwaarde is voor de soort om er te kunnen groeien.

Opmerkelijk is trouwens dat waterviolier soms massaal bloeit en het in andere jaren weer volledig laat afweten. De lange wortels van waterviolier zijn in de bodem verankerd. De ondergedoken bladeren vallen snel op. Ze zijn veerdelig, vormen een rozet en zijn goed zichtbaar omdat ze in zulk helder water groeien.

Paarse morgenster (Tragopogon porrifolius)

    
De paarse morgenster groeit in tegenstelling tot de algemenere gele morgenster (tragopogon pratensis) maar 
op een enkel plekje op dijken langs de grote rivieren. De bloemen blijven bij bewolkt weer dicht en openen zich pas 
als de zon schijnt. Foto's: 28 mei 2013.

Morgenster: de naam wekt waarschijnlijk al enige nieuwsgierigheid. Een plant die alleen 
ís ochtends bloeit, tot 12.00 uur, en het daarna even voor gezien houdt. Tot de volgende morgen. Grote, stervormige bloemen, opvallend geel of blauwpaars gekleurd. Linnaeus experimenteerde halverwege de 18e eeuw al met kruisingen tussen Gele morgenster en Paarse morgenster. Hij probeerde zo een nieuwe soort te scheppen en tegelijkertijd meer te weten te komen over de erfelijke eigenschappen van de beide ouders. 
De wortel van Paarse morgenster werd destijds niet alleen als groente gebruikt, maar kende ook tal van medicinale doeleinden toepassingen. Urinedrijvend; tegengaan van hevig transpiratie, bloedzuiverend, tegen jicht, reumatiek en allerlei huidziekten.

 

Het moeraskartelblad is een halfparasiet. De plant heeft niet genoeg bladgroenkorrels om glucose uit water, CO2 en licht te maken. De bladeren zijn dan ook niet fris groen, maar groen/rood.
Omdat de plant zelf niet genoeg aan fotosynthese doet, steelt hij voedingsstoffen van de grasplanten in de nabije omgeving. De wortels zoeken het wortelstelsel van grasplanten op en vergroeien daarmee. Op die manier worden voedingsstoffen uit het gras gehaald. Pure diefstal dus. Omdat het moeraskartelblad zelf ook nog wel wat voedsel maakt wordt dit verschijnsel half-parasitisme genoemd.

 

Moeraskartelblad staat op de rode lijst van zeldzame planten in Nederland en neemt helaas nog steeds in aantal af. Ze groeit op zompige veenachtige plaatsen.

Moeraskartelblad kwam vroeger in het Groene Hart in het uitgestrekte areaal aan blauwgraslanden vrij algemeen voor. Nu is de soort uiterst zeldzaam en is het voorkomen in West-Nederland vrijwel beperkt tot reservaten. In en rond het Reeuwijkse Plassengebied ken ik maar een plekje waar nog een klein aantal planten in natuurlijke vorm voorkomt. Op een paar plaatsen is men na plaggen overgegaan tot herintroductie via het uitstrooien van zaad.


Moeraskartelblad (Pedicularis palustris).

Moeraskartelblad in bloei.

 

Oplossing Raadselvogel

Het gaat om een pas uitgevlogen jonge spreeuw. Luid schreeuwend naar zijn ouders om gevoerd te worden. Foto: 27 mei 2013.


Een jonge spreeuw geboren in een oud spechtennest schreeuwt naar een ouder die in de buurt zit met voedsel.
Foto: 30 mei 2013.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen