30 maart 2013            Fotonieuws uit het Groene Hart rond Reeuwijk (22)

Weidevogels en de langdurige voorjaarskou

Bevroren weilanden in het Groene Hart en heel Nederland. De Grutto’s hadden zich wel even iets anders voorgesteld bij terugkomst uit westelijk Afrika. Een paar weken Siberisch koud de hele 2e helft van maart. Afwijkende beelden, grutto's die amper voedsel kunnen vinden in graslanden vanwege de bevroren bovenlaag.  Sommige grutto's zelfs met ijspegeltjes aan de veren. Het gevolg van die vorst was dat diverse  plas-dras verzamelplaatsen bevroren waren waardoor de overnachtende grutto’s op het ijs moesten slapen.
Een aantal kieviten vloog weer zuidwaarts en er werden langs de kust zelfs grutto's geteld die in zuidelijke richting vlogen, naar warmere oorden. Veel slaapplaatsen van grutto's in Nederland worden regelmatig geteld. Het leverde zoals verwacht verlaten slaapplaatsen op, of hele lage aantallen, maar ook ongekend grote groepen. Kennelijk was het voor de Grutto’s onder deze omstandigheden belangrijk om elkaar op te zoeken. Topaantallen werden geteld op een paar verzamelplaatsen: meer dan 6000 vogels op het Landje van Geijsel, ruim 4000 bij Uitgeest… Niks wegwezen voor veel grutto's en weer terug naar het zuiden (zoals Kieviten dat massaal deden), maar samenscholen op een handvol plekken. 

Tabel. Slaapplaatsen met meer dan 1000 Grutto´s op of rond 16 maart 2013 

Gruttoslaapplaats aantal
Landje van Geijsel,Ouderkerk a/d Amstel (NH) 6105
Inundatie Fort Krommeniedijk, UItgeest (NH) 4230
Wyldlannen de Alde Feanen (Fr) 2940
Biesbosch, Polder Hardenhoek (NB) 2257
Het Weegje (ZH) 2084
Groote Wielen (Fr) 1020
Plasdras Spruit polder Willeskop, Oudewater (Ut) 1000


Het is nu 30 maart 2013. De weersomstandigheden zijn nog niet verbeterd en dat blijft nog een aantal dagen zo is voorspeld. Afgelopen nacht vroor het weer flink en ook overdag komt de temperatuur niet ver boven het vriespunt. De vraag doet zich voor of de lichamelijke conditie van grutto's niet teveel zal verslechteren. Om te kunnen gaan broeden moeten grutto's flink opgevet zijn dus goed doorvoed. Om eieren te kunnen leggen, moeten de vrouwtjes immers in goede conditie zijn, en dat zit er momenteel niet in gezien de weersomstandigheden. Maar misschien kunnen ze snel bijspijkeren als het weer omslaat? Het risico bestaat echter dat veel grutto's niet die conditie zullen krijgen die nodig is en het broeden zullen gaan overslaan. In plaats van te baltsen boven de broedplaats en zich te prepareren op het broedseizoen, moeten ze alle zeilen bijzetten om te overleven. Dat levert ongewone en soms dramatische taferelen op.  Grutto's die zich amper bewegen bij bevroren ondiepe plasjes, watersnippen schuilend in greppels, dode broodmagere Kieviten. Scholeksters en kieviten in de bermen van wegen, op taluds van dijken, in de stad op grasvelden en op voetbalvelden om toch nog maar wat voedsel te vinden.


Normaal gesproken slapen er op de plasdras in de polder Stein  eind maart meer dan 1000 grutto's.
Nu lag de verzamelplaats er eind maart 2013 leeg bij. Op een klein groepje  grutto's na, maar die verdwenen
ook al weer snel naar elders.

 

Plasdras als voedselbron voor grutto's langs de Steinse Dijk westelijk van Hekendorp

Bij de gekanaliseerde Hollandse Yssel langs de Steinse Dijk ter hoogte van Hekendorp ligt in de uiterwaard een plasdras. De boer van het land heeft een contract afgesloten via de Agrarische Natuurvereniging Lange Ruigeweide om in het voorjaar tijdelijk een stuk perceel plasdras te zetten voor vogels. Eerder heb ik er ook al eens voedselzoekende grutto's waargenomen.  Vandaag verbleef er weer een groepje grutto's (27 stuks), druk bezig met voedsel zoeken in het niet bevroren ondiepe water van de plasdras. Gisteren was de groep nog groter hoorde ik van een vogelaar. Momenteel hebben de grutto's in Nederland het moeilijk door de extreem late koudeperiode. De toplaag van graslanden is bevroren zodat voedsel zoeken moeilijk dan wel onmogelijk is. Dus konden deze grutto's dankbaar gebruik maken om voedsel te zoeken in het niet bevroren plasje. De kleiige bodem bevat veel wormen en ander dierlijk voedsel.

    
28 maart 2013. Een groepje grutto's op een plasdras in de uiterwaard van polder Stein Zuid.


De grutto's zeer waakzaam toen er een buizerd over kwam vliegen.


De grutto's druk voedsel zoekend op de plasdras.

 

7300 brandganzen

Brandganzen in de polder Lang Roggebroek in Reeuwijk. Een gedeelte van de 7300 aanwezige vogels gaat op de vleugels.

Nog steeds verblijven grote aantallen brandganzen in de polders rond de Reeuwijkse Plassen. De polder Lang Roggebroek zat op 28 maart 2013 letterlijk helemaal vol met brandganzen. Ik kwam tot een totaal van maar liefst 7300 exemplaren. Zo'n beetje alle brandganzen die in de winter rond Reeuwijk verblijven concentreerden zich op genoemde datum in dit poldertje. Naar ik aanneem het grootste deel bestaande uit echte wilde brandganzen en een deel (zomer)brandganzen. De echte wilde brandganzen maken nog steeds geen aanstalten om naar het noorden te vertrekken hetgeen w.s. samenhangt met het langdurige koude weer. Hier vinden ze in ieder gevoel nog genoeg voedsel hoewel de graslanden er steeds kaler en bruiner(door de vorst en schrale wind) gaan uitzien.

 

Schapen blijven van wrangwortel af

Een schaap staat op een volledig kaalgevreten grasland te kijken naar wrangwortel in bloei. 
Toch blijven ze er van af want ze weten dat de plant giftig is. Foto: 28 maart 2013.

Ik heb er al eerder over geschreven. Over de plant wrangwortel (helleboris viridis), een direct familielid van de kerstroos. Momenteel staat wrangwortel te bloeien op een 5-tal plaatsen langs de Steinse Dijk tussen Haastrecht en Hekendorp. De plant heeft weinig last van de kou. Ze blijven alleen wat kleiner en lager. Wrangwortel werd vroeger door boeren aangeplant om de veel voorkomende ziekte wrang (voorkomend op uiers van koeien) te bestrijden.
                                                         Wilt U er meer over lezen klik dan
hier

 

Al bijna vliegvlugge jonge bosuilen

Twee jonge bosuilen in de top van een berk druk bezig met vliegoefeningen d..m.v. het klapperen met de vleugels.

Bosuilen zijn zeer vroege broeders. Een paartje met vier jongen is al ruim een week uit de kast waar de jongen in zijn geboren. Van de vier jonge bosuilen leven er nog twee. Een exemplaar is door een hond gepakt en doodgebeten. Een ander exemplaar vonden we dood aan de rand van een sloot in de buurt van de kast. Twee jonge bosuilen  zaten vandaag in de top van een berk en klapten af en toe met de vleugels ter voorbereiding om te gaan vliegen.

  
Foto links: Een oudervogel zat vlak in de buurt tegen de stam van een berk en deed af en toe de ogen open om de 
zaak in de gaten te houden. Foto rechts: dode jonge bosuil.

 

Nieuw (verhoogd) vogeluitkijkpunt in de polder Stein in aanbouw

De opbouw van het observatiepunt.

Om vogels beter te kunnen observeren komt er een verhoogd uitkijkpunt in de polder Stein in Reeuwijk. Vlak bij de plasdras langs de Twaalfmorgen zodat deze goed is te overzien. Hufterbestendig uitgevoerd zoals dat heet en noodzakelijk is om vernielen tegen te gaan. Vanaf de verhoging is het prima mogelijk om vogels te observeren zoals grutto's die regelmatig komen slapen op de plasdras, en vogels op trek zoals steltlopers en plevieren. Maar ook de broedvogels van het gebied. Er ligt al een wandelroute langs zodat U het uitkijkpunt kunt aandoen op Uw wandeltocht.



Het begint er al op te lijken. Op de achtergrond de plasdras.


Inmiddels klaar voor gebruik. Foto: 17 april 2013.

 

28 maart 2013.  Nog steeds ijzig koud maar ekster en knobbelzwaan hebben wel voorjaargevoelens.
   
Eksters beginnen al vroeg in het voorjaar een nest te bouwen. Ze bouwen er soms meerdere waarvan een nest
wordt uitgekozen om te broeden. De andere nest(en) worden gebruikt als 'speelnest'. Maar ook de eksters zijn door de koude 
wat later. Dit exemplaar echter niet. Het nest schoot al aardig op. Regelmatig werden er takjes aangesjouwd.
  


Een paartje knobbelzwanen was er ondanks de koudeperiode al heel vroeg bij met nestelen.
Tot mijn stomme verbazing was al een nest gebouwd. Ook bij normale temperaturen beginnen 
knobbelzwanen pas later met nestelen. Wellicht is dit een wat ouder paar. Eigendom van zwanendrifter 
P. Oostveen. Ook tamme eenden komt het voor dat de al wat oudere vogels vroeger beginnen te broeden 
dan de wat minder ervaren exemplaren.

   
Foto links: grauwe gans broedend op nest. Op de voorgrond de wakende gent.
Foto rechts: grauwe gans broedend op nest.

Grauwe ganzen broeden op dit moment massaal op en rond de Reeuwijkse Plassen. Van een groot aantal nesten zijn inmiddels de eieren geschud waardoor er geen kuikens uit de eieren zullen komen. Met deze maatregel wordt geprobeerd het aantal grauwe ganzen terug te dringen.

 

Vogels bezoeken nog massaal voerplekken door het koude weer.

Door het langdurige koude weer concentreren veel vogels zich nog steeds op plekken waar ze gevoerd worden. Normaal gesproken is het nu tijd om met voeren te stoppen, maar door de dagenlange ijskoude harde wind en matige nachtvorst hebben vogels het slecht. Het hongerige gedrag van de tientallen vogels die deze voerplek bezochten bewees het.
De foto's zijn gemaakt vanuit een warme huiskamer door een schone ruit.  


Huismussen, ringmussen en een mannetjes vink op voerplek.


   
Groenling (man) en ringmus.



Een heggenmus kwam regelmatig buurten en pikte de restjes op die op de grond waren gevallen.



Ringmussen.



Turkse tortels vraten zonder met elkaar ruzie te maken van het voer.



Een van de vier waterhoentjes die regelmatig van het voer kwamen snoepen. Duidelijk is te zien dat de krop van de waterhoen 
lekker vol zit met eten.



Mannetjes vink.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen