1 augustus 2012            Fotonieuws uit het Groene Hart rond Reeuwijk (13)

Troebel water in het Reeuwijkse plassengebied

Tafeleendvrouw met kuiken in troebelig water.

Wat ziet het water er de laatste twee maanden troebel uit in het Reeuwijkse Plassengebied. Foto 13 juni 2012 gemaakt langs de Twaalfmorgen in Reeuwijk.  De kleur van het water in  deze wetering langs de Twaalfmorgen varieerde van donkerbruin tot groenig als erwtensoepkleur. Ook op tal van andere plaatsen in het Reeuwijkse Plassengebied is het water zo troebelig. Maar gelukkig zijn er uitzonderingen. Slootjes die ge´soleerd liggen en waar geen of nauwelijks instroom is van rivierwater zijn wel helder en begroeid met waterplanten die indiceren dat de waterkwaliteit wel redelijk is.

Er ligt (al jarenlang) een fors aantal plannen om de waterkwaliteit van de Reeuwijkse Plassen en omliggende poldergebied te verbeteren. Een onderdeel van die plannen is om de oppervlakte aan natuurvriendelijke oevers in het plassengebied fors te vergroten waardoor de waterkwaliteit beter zal worden. Miljoenen euro's zijn er beschikbaar om dit probleem aan te gaan pakken. 

Toch is mijn idee dat het allemaal maar erg langzaam gaat. Als ik naar de afgelopen 20 jaar kijk dan heeft het nog niet erg veel aan kwaliteitsverbetering opgeleverd. Het belangrijkste probleem blijft toch de gigantische instroom van Hollandsch Ysselwater in de zomermaanden, oorzaak van het belangrijkste probleem op de Reeuwijkse Plassen. Het ingelaten water is rijk aan fosfaat, stikstof en nitraat en de hoeveelheid van die stoffen moet fors naar beneden. De doelstellingen van de Waterschappen zijn fraai maar zullen pas op (veel) langere termijn resultaat laten zien.

Maar dan moet de nog steeds bestaande (en verdergaande) vervuiling van de plassen wel eerst tot stilstand worden gebracht.

 

Fuut specialiseert zich in Amerikaanse rivierkreeft

Fuut met Amerikaanse kreeft

In de sloten in de polder Bloemendaal bij Waddinxveen (maar ook veel andere sloten rond Gouda) is het een grote plaag van Amerikaanse rivierkreeften. Ooit heeft een grappenmaker deze soort ge´ntroduceerd in Europa en nu komt deze kreeftachtige op veel plaatsen massaal voor. De inheemse rivierkreeft is in Nederland zo goed als uitgestorven en de exotische kreeft heeft zijn plaats ingenomen. In de polder Bloemendaal vist nog broodvisser Hans van der Laan en deze vangt zeer grote hoeveelheden Amerikaanse rivierkreeften in zijn netten. Hans is van armoede maar een handeltje in de gevangen kreeften begonnen want er is wel culinaire belangstelling voor. Ze worden nu als "Groene Hart" product op de markt gebracht. 

Bovenstaande foto van fuut met kreeft maakte ik 29 juli 2012 in de polder Bloemendaal bij Waddinxveen. Heb een tijdje staan te krijgen hoe de fuut met de scharen van de kreeft omging. Die werden na het vangen via wat gerichte acties verwijderd zoals op de foto is te zien. Vervolgens kostte het geen enkele moeite om de kreeft naar binnen te werken. De fuut wist trouwens precies waar de kreeften zich ophielden en konden worden gepakt. De fuut zwom langs de oevers onder water kijkend en zo af en toe onder water duikend. Om vervolgens na een groot aantal duiken met een gevangen rivierkreeft boven water te komen.

  
Voor het op soort brengen van deze rivierkreeft moesten de boeken er op na geslagen worden. Het bleek geen rode Amerikaanse rivierkreeft 
te zijn maar een gevlekte Amerikaanse rivierkreeft. Twee exootsoorten die zich massaal in Nederland hebben gevestigd als gevolg van 
het illegaal uitzetten.

 

Vroege glazenmaker (Aeshna isoceles)

Vliegende vroege glazenmaker. 

Ondanks de hoge sluitertijd die werd gebruikt lukte het niet om de vleugels mooi scherp te krijgen. Heel wat foto's moeten schieten voor er een acceptabele foto was gemaakt. Het is een kwestie van wachten. Dit exemplaar had een betrekkelijk klein jachtgebied boven een heldere sloot waarlangs een brede strook moerasplanten stond. Vloog regelmatig heen en weer en daardoor kon een groot aantal foto's worden gemaakt waarvan deze er uitsprong qua scherpte.


Vroege glazenmaker zich opwarmend. Het exemplaar heeft wat schade aan een vleugel opgelopen.

Vroege glazenmakers behoren samen met de glassnijder tot de vroegst vliegende glazenmakers. In warme jaren kunnen ze eind april al rondvliegen. De laatste exemplaren worden doorgaans eind augustus gezien. Het gaat goed met deze soort in Nederland. Ook in het plassengebied van Reeuwijk en rond Reeuwijk zie ik steeds meer exemplaren rondvliegen. Door de bruine kleur (de bruine glazenmaker is veel donkerder) zijn ze goed te onderscheiden van andere soorten glazenmakers.

 

Aanbevolen: breng een bezoek aan de heemtuin in de Goudse Hout voor de vele plantsoorten en insecten


Een nog tamelijk kale kruiden- en bloementuin op de heemtuin Goudse Hout op 13 april 2012


De kruiden- en bloementuin op de heemtuin Goudse Hout op 23 juni 2012.

Een van mijn favoriete plekjes in het Groene Hart is de heemtuin in het Goudse Hout. De heemtuin is een op oorspronkelijke wijze ingericht terrein van 3,5 hectare midden in het recreatiegebied de Goudse Hout. De heemtuin bestaat uit verschillende landschapssoorten, die samen een indruk geven over hoe het Zuid-Hollandse veenweidegebied er uit ziet of gezien heeft. Door verstedelijking, andere landbouwmethoden en ontwatering zijn veel van soorten die in dit landschap thuishoren verdwenen. In de heemtuin Goudse Hout wordt de natuurlijke rijkdom en verscheidenheid van het oorspronkelijke veenweidegebied zoveel mogelijk in ere hersteld.
Het gebied is een mooie overgang tussen stad en platteland. Het ligt pal naast de woonwijk Achterwillens en vlak bij de Reeuwijkse Plassen en bezoekers hebben vrij toegang van zonsopgang tot zonsondergang.

Het heempark is niet alleen een oase van rust, maar doet ook zijn eer aan door het voorkomen van een groot aantal soorten planten. Inmiddels heb ik al meer dan 150 soorten kunnen onderscheiden waarvan het grootste deel ook gefotografeerd. Kruidachtigen en andere fraaie bloemplanten, maar ook wilde (zeldzame) planten in een stukje aangelegd schraalland kleuren het gebied. De aanwezigheid van de vele bloeiende planten  trekt een rijke insectenwereld aan. De aanwezigheid van diverse soorten libellen, dagvlinders, hommels, bijen, zweefvliegen en andere soorten insecten kan U tijdens een bezoek bijna niet ontgaan.

     
De gele lis kennen we allemaal naar ik mag aannemen. Steeds meer gele lissen (Iris pseudacorus) sieren de slootkanten 
in het Groene Hart. In de heemtuin in het Goudse Hout bij Gouda zag ik een kweeksoort uit de familie der irissen. Heb internet flink 
afgestruind om achter de precieze naam te komen maar dat is mij niet gelukt.

Wie het weet mag het zeggen. Om mij te emailen klik dan op het onderstaande icoontje.

  
Bolderik (Agrostemma githago) is een plant uit de anjerfamilie die van nature in akkers voorkomt.

Bolderik staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als zeer zeldzaam en is erg afgenomen. In Nederland komt hij van nature voor in het rivierengebied, in Twente en in Zuid-Limburg. Bolderik wordt tegenwoordig ook in eenjarige bloemenweiden uitgezaaid en in sier- en heemtuinen gekweekt. De zaden van deze plant zijn giftig en dat vormde in het verleden een probleem in graanakkers. Vroeger werden de zaden samen met het graan meegeoogst en bij onvoldoende schoning meegemalen, waardoor het graanmeel giftig werd en tot maag- en darmproblemen kon leiden.

Waar vind je zulke zeldzaamheden nog wel? In de Goudse heemtuin dus.Roggelelie, bolderik, korenbloem, gele ganzebloem, reukloze kamille, grijskruid, grote klaproos. Ze zijn allemaal verdwenen uit de akkers of in ieder geval in Nederland zeldzaam! Zaaizaadschoning, onkruidbestrijdingsmiddelen en snellere vruchtwisseling zijn een paar oorzaken. Hoge mestgiften en ma´s kregen we er voor in de plaats. In de omgeving van Reeuwijk ken ik nog een paar akkers, akkerranden en (kunstmatige bijgehouden) bloemweiden waar elk jaar korenbloemen, klaprozen en kamille groeien maar veel meer aan soorten vind je er niet.

  
Gele ganzenbloem (Glebionis segetum, synoniem: Chrysanthemum segetum) in de heemtuin. 
Deze akkerplant groeit in extensief beheerde akkers.


  
Zelfs de zeer zeldzame klokjesgentiaan (Gentiana pneumonanthe) heeft zich (met de hulp van de mens) gevestigd 
in het schraallandje van de heemtuin. Foto 15 juni 2012.

Nu nog de vestiging van het gentiaanblauwtje, een dagvlinder die voor zijn levenswijze gebonden is aan klokjesgentiaan. Dat zou de biologische wereld in Nederland behoorlijk op zijn kop zetten. Maar de kans daarop is zo goed als uitgesloten, of het zou moeten gaan met de hulp van een bioloog die wat  experimenteert met 'natuur'.

        
Twee verschillende soorten hommels stropen de bloemen van grote kaardenbol af op zoek naar nectar.
Links een akkerhommel (Bombus pascuorum ) en rechts een aardhommel (Bombus terrestris).


Gehakkelde aurelia (Polygonia c-album) op de bloemknoppen van een hemelsleutelsoort.

<?import namespace = g_vml_ urn = "urn:schemas-microsoft-com:vml" implementation = "#default#VML" />

 

Veldgerst op de Oude Hollandse Waterlinie.
   
De Prinsendijk langs de Enkele Wiericke tussen de Ysseldijk en de spoorlijn bij Hekendorp.

Wandelend op de Prinsendijk van de Enkele Wiericke bij Hekendorp op 2 juli 2012, onderdeel uitmakende van de Oude Hollandse Waterlinie stuitte ik op een enorm veld met bloeiaren van een grasachtige plant. Het bleek om veldgerst (Hordeum secalinum Schreb.) te gaan. Veldgerst behoort tot de grasachtigen en lijkt veel op kruipertje (Hordeum murinum), maar is een late bloeier en is ook veel kritischer dan kruipertje. De soort groeit bij voorkeur op kleiige tamelijk extensief gebruikte gronden en daar ken ik hem ook van in de omgeving van het Reeuwijkse Plassengebied. Omdat veldgerst een tamelijk late bloeier is valt de soort minder op omdat de meeste graslanden al voor de bloeitijd van deze grassoort gemaaid worden. Dat was nu op de Prinsendijk niet het geval want de dijk is pas eind Juli gemaaid.

Zelfs zoĺn gewone soort als Veldgerst is in 2004 op de Rode Lijst terecht gekomen. Een signaal dat die mooie bloemrijke graslanden van vroeger aan het verdwijnen zijn binnen Nederland. Zeker de liefhebbers van een biertje zou dat iets moeten doen want deze plantenfamilie stond vroeger en ook nu nog steeds aan de basis van ons heerlijke gerstenat. 
Zie voor meer informatie de Nederlandse Rode lijst van planten 

      
Veldgerst lijkt wel wat op het kruipertje maar heeft kortere naalden dan kruipertje.

 
Kruipertje wordt ook wel muizengerst genoemd. De kelkkafjes en vooral de naalden zijn een stuk langer dan die van veldgerst.

 

Blauw glidkruid (Scutellaria galericulata)
    
Blauw glidkruid in bloei.

Meestal zie je er slechts een paar plantjes van in of langs oevers. Blauw glidkruid (scutellaria galericulata). Vandaag 16 juli 2012 kwam ik een zeer grote groeiplaats tegen waarvan ik een flinke fotoserie heb gemaakt. Deze plant bloeit wat later zo tussen half Juli en Augustus. Blauw glidkruid kan je op de gekste plekken aantreffen. De plant groeit langs vochtige minder bemeste slootkanten maar ook op plaatsen die zijn opgespoten met  bagger en wat droger lijken te zijn. Het is een vrij algemeen voorkomende moerasplant in het Groene Hart rond Gouda-Reeuwijk.


Groeiplaats bestaande uit een 'gans' veld van blauw glidkruid

Ooit werd blauw glidkruid in de kruidengeneeskunde gebruikt. Al is dat ooit wel anders geweest als wond genezend middel. Duizenden soldaten zijn er mee behandeld, Ten tijde van oorlog was er natuurlijk veel behoefte aan wondmiddelen. Blauw glidkruid is volgens de literatuur zo sterk en krachtig is, dat het "op een verse wonde gebonden zijnde, het bloed stelpt en het ganselijk doet ophouden". Of het daadwerkelijk ook zo is. Ik vraag het me af.

 

Geschooier om (gratis) fotomateriaal.

Dreigende luchten in het Groene Hart. De watermolen in de Bonrepas nabij Schoonhoven heeft er maling aan en 
maalt rustig door met de hulp van opgespannen zeilen.

De laatste tijd krijg ik nogal eens het verzoek om (gratis) fotomateriaal te leveren. Wat me daarbij opvalt is dat daaronder een aantal meest zakelijke Organisaties/bedrijven is die wel (subsidie)geld betaald krijgen om een rapport over natuurkwaliteit te schrijven maar vervolgens bij een aanvraag bij mij voor fotomateriaal  durven te beweren  dat er amper of helemaal geen geld beschikbaar is om zo'n rapport op te leuken met goed fotomateriaal. Ik heb het (stom genoeg) wel eens gedaan maar zal dat niet meer doen. 

Ik reken voor mijn foto's een bedrag (25 euro per foto) wat hoogstens een vergoeding is voor het gebruik en de afschrijving van mijn (kostbare)  fotocamera's, welke ik heb aangeschaft om 1e klas foto's te maken. Ik hoef van mijn foto's niet rijk te worden en verlang hoogstens een vergoedingbedrag voor de afschrijving van de door mij bebruikte fotospullen. 

Voor natuurclubs waar ik een binding mee heb (en meestal noodlijdend zijn) en andere (particuliere) organisaties die zich niet zakelijk bezig houden met de natuur maak ik een uitzondering en reken daar niets of heel weinig voor. 

Voor zakelijke organisaties graag dus het volgende. Hou er rekening mee dat als U fotomateriaal uit mijn archief wilt gebruiken voor een rapport er een vergoeding zal worden gevraagd.

 

Toename van broedende grote canadaganzen rond Gouda-Reeuwijkse Plassen.
    
In West-Nederland barst het werkelijk van de grote canadaganzen. 

Vooral in West-Nederland in Midden-Delfland zo ongeveer tussen Schiedam en Maasland praten we dan over vele honderden broedparen. Zo gek met de aantallen grote canadaganzen is het (nog) niet in het Groene Hart rond Gouda-Reeuwijkse Plassen. Hier hebben we de laatste jaren te maken met enkele tientallen broedparen maar mijn constatering is dat dit aantal wel stijgende is ondanks de jacht (het hele jaar mag er op gejaagd worden) die er op plaats vindt.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen