homepage
11 mei
2015            Fotonieuws uit het Groene Hart rond Reeuwijk (42)

Vogels op doortrek: zeldzame Poelruiter en dwergmeeuwen bij de Hooge boezem in Haastrecht.
           
Poelruiter in zomerkleed. Foto: 23 april 2015.

Eerder had ik het al voorspeld. Het kon bijna niet uitblijven. De terreincondities in de Hooge Boezem bij Haastrecht zijn door het afplaggen en vergraven zo goed geworden dat er naast de toename van broedvogels ook minder algemene trekvogelsoorten zullen gaan opduiken. Vandaag 23 april 2015 verbleef er een zeldzame poelruiter en boven het plasdras gedeelte dat in tijden van wateroverlast als wateropvang gebruikt kan worden vlogen een 5-tal dwergmeeuwen. Deze meeuwensoort is momenteel op weg naar de broedgebieden in Noord-Europa maar verblijft soms een paar dagen in een voedselgebied als tussenstop. Op 24 april bedroeg het aantal dwergmeeuwen maar liefst een kleine 30 stuks, die tezamen met ongeveer 75 zwarte sterns boven de plas foerageerden.


Een van de vijf dwergmeeuwen die op 23 april 2015 boven de Hooge Boezem vlogen insecten vangend. Een belangrijk kenmerk zijn de donker ondervleugels die kokmeeuwen missen. Deze meeuwensoort is ook wat kleiner dan de kokmeeuw.

Nieuwe camera aangeschaft.

De Hooge Boezem bij Haastrecht op 23 april 2015.

Mijn oude digitale camera van het merk Panasonic Lumix DMC.TC3 (10x optische zoom) heeft 
het na 9 jaar gebruik en ongeveer 75.000 gemaakte opnamen begeven. Ik kon er mee lezen en schrijven, maar ja ook camera's hebben niet het eeuwige leven. De overstap is gemaakt naar een digitale camera SONY Cybershot DSC-HX60V (30x optische zoom). Ben de camera nu aan het uitproberen en het is wel wennen met al die nieuwe technieken als b.v. GPS, WIFI en nog veel meer wat me nu nog onbekend is. Maar de gratis aangeboden eendaagse cursus gebruik van de camera moet dat op gaan lossen. Een ding is inmiddels wel opgevallen. De kleurstelling en belichtingsmogelijkheden zijn geweldig. En wat ook belangrijk is, de camera heeft vrijwel geen ruis.

 

11 mei 2015.  Agrarisch grasland massaal gemaaid.


Kleine mantelmeeuwen en een kauw bij een dode haas op een pas gemaaid perceel grasland.

Kleine mantelmeeuw bij dood jong haasje.

11 mei 2015. Een zomerse dag met een temperatuur van 20-25 graden. Tal van boeren benutten het mooie weer om te gaan maaien. Maaiers voor, aan de zijkant en achter de trekker. Agrarische percelen worden in een razend tempo gemaaid en meestal dezelfde dag nog geruimd. Geen stokjes of gespaarde stroken ten teken dat er aan weidevogelbescherming wordt gedaan te bekennen op de twee percelen waar dit verhaal over gaat. Het kan dus niet anders dat er het een ander sneuvelt. Zo ook een jonge haas. Twee kleine mantelmeeuwen hadden er een feestmaal aan. Op de twee percelen, in de ochtend gemaaid waren 13 grutto's aanwezig die of stilzaten of verspreid zittend voedsel zochten tussen het gemaaide gras. Ze alarmeerden niet toen ik het perceel in liep. Ik vrees het ergste voor de nesten of de kuikens want op de twee percelen broedden verschillende gruttoparen. Naar ik mag hopen is dit niet het algemene beeld uit het agrarische gebied ten aanzien van het agrarisch weidevogelbeheer. Hopenlijk zullen er voor percelen waar nog flink wat weidevogels broeden contracten zijn afgesloten met uitgestelde maaidata naar 1 of 15 juni. Helaas heb ik in de polder waar ik vandaag 11mei 2015 heb gekeken daar niet veel van gemerkt.

Meer westelijk op slechts een paar honderd meter afstand van genoemde agrarische percelen ligt een klein natuurgebiedje van Staatsbosbeheer (ca. 10 hektare) wat speciaal is ingericht voor weidevogels. De maaidatum ligt op 15 juni. Hier alarmeerden 7-8 gruttoparen boven mijn hoofd toen ik door de met veldzuring begroeide percelen liep. Een bewijs dat het broedseizoen hier wel goed verloopt.

 

Reeuwijkse natuurgebieden een paradijs voor hazen.


Een groepje hazen in het vroege voorjaar met op de achtergrond een bloeiende pol dotterbloemen.

Als U in het voorjaar regelmatig het poldergebied rond de Reeuwijkse Plassen bezoekt moet het U opgevallen zijn. De vele hazen die U kunt zien. Met name in de natuurterreinen van Staatsbosbeheer, waar niet op hazen wordt gejaagd doen ze het heel goed. De vele duizenden winterganzen die in de wintermaanden de polders bevolken alsmede de zomerganzen zorgen er met hun gegraas voor, dat de het gras kort is waardoor de aanwezige hazen extra opvallen. In de rammeltijd in het vroege voorjaar, de tijd dat er door de hazen gepaard wordt, kun je regelmatig groepjes hazen zien die elkaar achtervolgen, met elkaar vechten en tot paren overgaan. Staatsbosbeheer organiseert zelfs een paar keer in de maand april zogenaamde hazensafari's, waarbij men per fiets onder begeleiding van een SBB-vrijwilliger op zoek gaat naar rammelende en boksende hazen.  

 

De kievit gaat dezelfde kant op als de grutto. Toch zijn er uitzonderingen.


Kievit broedend op nest tussen de kleine veldkers en een lage vegetatie.

Voedselvoorkeur van de kievit
Volwassen kieviten hebben maar een korte snavel en hoeven hun voedsel niet zoals grutto's en scholeksters uit de bodem te halen. Het zijn oppervlaktepikkers die vooral insecten en wormen eten die bovengronds leven dan wel vlak onder het maaiveld zitten. De kleinste beweging van wormen net onder het maaiveld hebben ze door en menig keer heb ik een kievit een worm uit de grond zien trekken. Ook de kuikens zijn op deze wijze voor hun voedsel aangewezen, maar als ze nog jong zijn eten ze vooral insecten. Vandaar dat kieviten een duidelijke voorkeur hebben voor graslanden met een niet al te hoge en dichte vegetatie. Ook als broedplaats prefereert de kievit graslanden (en bouwlanden) met een lage vegetatie met hier en daar open kale plekjes. Het intensieve agrarische grasland  voldoet steeds minder aan die voorwaarde vanwege de dichte hoge grasmat en het feit dat steeds meer melkkoeien en jongvee permanent op stal worden gehouden. Of in ieder geval voor de 1e snede gewaswinning eind april-half mei. Steeds meer kieviten zijn uitgeweken naar percelen waar snijmais wordt geteeld. Inmiddels is de situatie van de kievit landelijk gezien net zo alarmerend als die van de grutto.

Kieviten op minder intensief agrarisch gebied
Mijn ervaring is dat kieviten in het huidige agrarisch gebied van de Reeuwijkse polders een voorkeur hebben voor de wat kleinere bedrijven, waar de boer een wat extensiever beheer voert. De graslanden zijn doorgaans nog niet van het type engels raaigrasweide, het melkvee en jongvee loopt het hele seizoen buiten, en de maaidatum ligt ook wat gunstiger voor de weidevogels. De dichtheid aan kieviten is hier dan ook hoger als op intensief grasland.

Kieviten in Reeuwijkse reservaten
Verheugend is dat in het agrarisch reservaatgebied Van Staatsbosbeheer  rond het Reeuwijkse Plassengebied de kievitenstand nog redelijk te noemen is. Deze lijkt niet noemenswaardig afgenomen te zijn de laatste jaren. Ook hier profiteert de kievit van de lage vegetatie veroorzaakt door het extensieve beheer (minder mest en alleen stalmest) en de intensieve begrazing door winter- en zomerganzen. Er wordt wel eens gesuggereerd dat grote aantallen ganzen de weidevogelstand negatief be´nvloeden. In het Reeuwijkse reservaatgebied is sprake van een zeer groot aantal zomerganzen van de soorten grauwe- en brandgans. Een deel ervan broedt en een ander deel is nog niet geslachtsrijp maar verblijft wel permanent in het gebied. Tellingen, dit voorjaar half april uitgevoerd, laten zien dat het gaat om ongeveer 2500-3000 vogels, die zich in de broedtijd vooral ophouden in de diverse reservaatdeelgebieden. Nauwkeurige waarnemingen die ik heb gedaan laten zien dat nestelende kieviten en grutto's zich maar weinig lijken aan te trekken als er op het perceel waar ze broeden ook tientallen tot enkele honderden zomerganzen verblijven. Ook als ganzen dicht in de buurt van de nesten komen is er geen sprake van echte paniek. Wel kan ik me voorstellen dat als er echt grote aantallen ganzen neerstrijken in de buurt van nesten de weidevogels dit niet echt leuk zullen vinden.

    
Een voltallig nest bestaande uit vier eieren van de kievit gefotografeerd op 7 april 2015. De vegetatie rondom 
het nest bestaat uit veldzuring met aan de noordkant van het het nest (foto rechts) groeit een pol ruwe smele. 
Het nest van de kievit is bekleed met dode grassen die door de  weidevogel rond de broedplaats in het grasland 
is verzameld. Verder valt op dat er nogal wat kale plekjes zijn rondom het nest.


Man kievit op een kaal stukje grasland tezamen met brandganzen en (onduidelijk) een houtduif. 


Ook kieviten verblijven voor of na de broedperiode graag op een plasdras.

 

Knobbelzwaan broedend op reuzennest.
  
Deze knobbelzwaan had zich er wel heel gemakkelijk van af gemaakt. Geen zin gehad blijkbaar om zelf een nest te bouwen. 
Gewoon een kuil maken boven op een hoop strooisel, de eieren erin gelegd en broeden maar. Het is wel een geduldig werkje
dat broeden want de eieren komen pas uit na vijf weken. Om het een beetje gezellig te maken kreeg de zwaan
gezelschap van een paar schapen. Maar die moesten van de zwaan wel afstand houden.

 

Paarse schubwortel

Paarse schubwortel in de heemtuin in Gouda. Is er aangeplant.

De paarse schubwortel behoort tot de familie van de bremrapen. De plant parasiteert op de wortels van populier en wilg. In dit geval groeide de plant tegen de voet van een knotwilg aan. De boom waar de plant op parasiteert ondervindt maar weinig last van dit parasitisme, doordat de bloei en de vruchtzetting gedurende de lentesapstroom plaatsvinden en het bovengrondse gedeelte van de plant daarna afsterft. De soort behoort niet tot de inlandse flora, enkele exemplaren schijnen ontsnapt te zijn uit de tuin van de Botanische tuin van de Technische Unie in Delft. Maar de zaden worden ook verspreid via pootgoed uit het buitenland.

 

Uit het fazantenleven.    
     
Broedende fazantenhen op 10 eieren.

Toen ik op een stukje houtkade liep zag ik plotsklaps vanuit mijn linker ooghoek vlak voor mijn neus een vogel op een nest zitten. Het bleek om een fazantenhen te gaan die tussen de ruigte en braamstruiken op het nest zat te broeden. Ze was blijkbaar nogal broeds want toen ik stopte bleef ze onverstoorbaar op het nest zitten. Dus een paar foto's gemaakt. Maar toen ik verder wilde wandelen liep de fazant alsnog van het nest zodat er ook een foto gemaakt kon worden van het nest waar tien eieren in lagen.

De fazant is in Nederland waarschijnlijk ingevoerd in de Romeinse periode. De fazant behoort tot de populairste soorten jachtvogels ter wereld. Voor 1993 werden er veel door jagers uitgezet om voldoende jachtbuit te hebben. Vanaf 1993 is dat verboden. Daardoor is de populatie geleidelijk afgenomen, maar ook nu nog is de fazant een vrij algemene vogel op en rond de Reeuwijkse Plassen.


Een groepje fazantenhennen tussen het berijpte gras.


Ruzie makende fazantenhanen, die zich niets van het langs rijdende verkeer aantrekken.

 

Roekenkolonie.    
   

Roek op zoek naar wormen en emelten. Deze vogelsoort wordt net als de zwarte kraai als schadelijk
ervaren, maar het voedsel bestaat voornamelijk uit insecten en wormen.

Dit voorjaar heeft zich een kleine roekenkolonie gevestigd in bomen op Fort Wierickerschans nabij Bodegraven. Het gaat om zo'n 15 nesten. De kolonie is mooi te zien mocht U van plan zijn het Fort te bezoeken. Nestelende roeken worden niet erg gewaardeerd vanwege het lawaai dat ze maken en de poep die ze laten vallen. Maar op Fort Wierickerschans mogen ze ongestoord nestelen.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen