homepage
24 November 2014            Fotonieuws uit het Groene Hart rond Reeuwijk (37)

De eerste lichte nachtvorst in het najaar 2014. 
   
De temperaturen zijn dit jaar nog amper onder nul geweest. In de ochtend van 
21 november 2014 zakte de temperatuur voor het eerst even onder het vriespunt 
hetgeen fotografisch mooi zichtbaar gemaakt kon worden door het berijpte gras in de 
voormalige boezem van de polder Stein bij Haastrecht.

 

Ontsnapte rosse stekelstaarteenden (Oxyura jamaicensis).

Een vrouwelijke rosse stekelstaarteend ontsnapt uit het hok van een watervogelliefhebber.

Een mannelijke rosse stekelstaarteend (nog iets in eclipskleed) ontsnapt uit het hok 
van een watervogelliefhebber.

Enkele weken geleden ontdekte ik een 3-tal rosse stekelstaarteenden (woerd en twee vrouwtjes) die blijkbaar ontsnapt waren bij een liefhebber van watervogels. Ze zwommen in de vrije natuur op niet zo'n grote afstand waar meerdere exemplaren van deze (exoot)soort gehouden worden. Hoewel duidelijk merkbaar was dat de drie eenden nog een band hadden met de plek waar ze gehouden werden (misschien werden ze nog gevoerd) bestaat het risico dat ze zullen verwilderen. Dit terwijl de soort momenteel bejaagd wordt met als doel de aanwezige populatie te minimaliseren.

De rosse stekelstaart komt van nature voor in een groot deel van Amerika. De soort heeft een voorkeur voor ondiep, voedselrijk water met een weelderige vegetatie. Een aantal jaren geleden  heeft de rosse stekelstaart zich ook gevestigd als exoot in Europa.
Deze eend broedt sinds de jaren 1990 met een beperkt aantal in Nederland. In 2008 werd het aantal broedparen geschat op 16 tot 20, in 2012 werden slechts 8 paren geteld. De broedvogels zijn waarschijnlijk afkomstig uit Engeland. Ook ontsnappen vogels nogal eens uit voliŤres in Nederland zoals boven geconstateerd. 

Het aantal broedparen neemt de laatste jaren wellicht af dankzij het uitroeiingprogramma wat in Engeland is ingezet ter bescherming van de bedreigde witkopeend.
De rosse stekelstaart kruist zich n.l. in de vrije natuur met de zeldzame witkopeend en vormt bastaards. Daardoor dreigt de zeldzame witkopeend waarvan nog maar een beperkt aantal exemplaren in Zuid-Europa broedt uit te sterven. Daarom wordt er werk van gemaakt om de rosse stekelstaart in West-Europa uit te roeien. Het Ministerie van Economische Zaken heeft bij de provinciebesturen er op aangedrongen om de jacht mogelijk te maken. Er is een aanwijzing ex artikel 67 van de Flora- en Faunawet uitgegeven', die de jacht op de rosse stekelstaarteend mogelijk maakt.

 

Vliegenzwammen (Amanita muscaria) in het Groene Hart rond Gouda-Reeuwijk.
    
Groepje vliegenzwammen op de linkerfoto. Op de rechterfoto een jong exemplaar met de bekende witte stippen.

Rood met witte stippen. Voor veel mensen is het de meest bekende paddenstoel die zij kennen. De vliegenzwam. Vrijwel volledig ontbrekend in het Groene Hart. Om vliegenzwammen te zien moet je naar bosgebieden oostelijk in Nederland of bossen langs de kust in de duinen.
In het (nattige) Groene Hart komt de soort nauwelijks voor. Op mijn vele zwerftochten ben ik deze soort nog maar een paar keer tegen gekomen. Jaren geleden zag ik een groepje vliegenzwammen op de Ruigeweidse Achterkade bij Oudewater, groeiend onder berken. Ook al weer diverse jaren geleden een groepje op de Kippenkade in Reeuwijk. En opvallend, ook weer onder berken groeiend. Op 21 november 2014 kwam ik een groepje vliegenzwammen tegen in het voormalige boezemland in de polder Stein, in het gedeelte waar een aantal jaren geleden natuurontwikkeling is uitgevoerd. Op een stukje wat hoger gelegen moerasgrond, ook nu weer groeiend vlak bij een berk. Blijkbaar leeft de vliegenzwam in een soort van symbiose met deze boomsoort.

In Europa en AziŽ werden vliegenzwammen oorspronkelijk geassocieerd met kabouters, met het kwaad, met demonen en met insecten - met name vliegen- die met een aura van bijgeloof omgeven waren. De hoeden van de vliegenzwam waren een essentieel bestanddeel van brouwsels van heksen, waardoor zij op hun heksenbezems zouden kunnen vliegen.

 

Echte honingzwam(Armillaria mellea, synoniem: Armillariella mellea) en kopergroenzwam (Stropharia aeruginosa).
              
 
Links een aantal echte honingzwammen groeiend op de stam van een boom. Rechts een kopergroenzwam.

Ik ben geen paddenstoelenexpert maar kom op mijn zwerftochten door het Groene Hart soms wel mooie groeiplaatsen tegen van paddenstoelen. Zo ook recentelijk. Een foto maken is zo gebeurd, de determinatie ervan is een stuk moeilijker. In het recreatiegebied het Steinse Groen (aan de oostkant van de stadswijk Goverwelle in Gouda)  kwam ik deze twee soorten paddenstoelen recentelijk tegen. Volgens mij gaat het om een groeiplaats van een echte honingzwam en die van de kopergroenzwam. Maar ik stel het op prijs om te horen als een echte paddenstoelspecialist op een andere soort uitkomt.

 

Grote aantallen zwermende kieviten zwerven in en rond het Groene Hart.
               
Groep kieviten  vliegend boven het natuurgebied de Hooge Boezem bij Haastrecht.

Kieviten verzamelen zich in de nazomer-najaar in grote groepen. Ze zwerven rond waarbij ook grote aantallen zich in het Groene Hart bevinden. Totdat de vorst invalt en de bodem zo hard bevroren is dat er niets meer te eten is. Dan verkassen ze in zuidelijke richting maar verplaatsen zich meestal niet veel verder dan de vorstgrens. Verschillende polders in het Groene Hart hebben een duidelijke voorkeur als voedselgebied zoals de polder den Hoek bij Lekkerkerk, de polder Stein noordelijk van de spoorlijn maar ook de polder Middelburg bij Reeuwijk Dorp. Hier verblijven soms vele duizenden kieviten. Ook in het nieuw gemaakte natuurgebied de Hooge Boezem bij Haastrecht zijn regelmatig flinke aantallen kieviten te vinden. Ze komen er zowel overdag als in de nacht rusten op eilandjes met weinig begroeiing welke in de waterpartij liggen.

homepage

nieuwste vertellingen fotoboek landschappen zoeken foto's zoeken op trefwoorden auteur
natuur & landschap Reeuwijkse Plassen weidevogels cultuurhistorie jeugdverhalen